پاسخ طوسی به پرسش کیشی

● پاسخ طوسی به پرسش کیشی / فلسفه / فارسی و عربی pāsox-e tūsī be porseš-e kīšī نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری naṣīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) شمس الدین محمد کیشی از معاصران خواجه و خواجه نصیر مراسلاتی به فارسی دارد و این یکی از نامه‌های اوست که از اصفهان به خواجه نگاشته است. از مفاد دیباچه نامه کیشی بر می‌آید که مواصلات و مراسلات وی با خواجه با این نامه آغاز شده، زیرا که پیش از ذکر سؤال نخستین گوید «سه مسئله القاء میفتد تا ابتداء مواصلت از استفاده علمی عاطل نماند». کیشی پاسخ سه مسئله را که در این نامه مفصل نوشته از خواجه خواسته: 1. شیخ رئیس روح رمسه ... فرق میان موجبه معدوله و سالبه بسیطه بیان کرده ...؛ 2. شیخ به برهان ثابت کرده است که صور نوعی بسائط نزد امتزاج باقی اند، پس لازم آید که مواد ایشان همچنان که در حالت انفراد متحصل الوجود بوده‌اند به صورت نوعی در حالت امتزاج متقوم الوجود باشند ...؛ 3. وجود خاص که حاصل است مر جوهر مفارق را که بدان وجود موجود است در عین خود همان است که خود بدان معقول است ... و این شک را بزیادت ملاحظه مخصوص نمایند. خواجه پس از نقل سؤالات کیشی یکایک آنها را پاسخ گفته است. آغاز: کتبه الاستاد ... شمس الملة و الدین ... الکیشی ... حین کان باصفهان الی ... الطوسی ... پرتو خورشید ضمیر منیر مخدوم ... که سبب اهتداء سالکان طریقت.. است ... بواسطه دریچهای حواس بر محبوسان چهار دیوار طبایع فایض باد ... سه مسئله القا میافتد تا ابتدا مواصلت از غایت آنکه استفادت علمی است عاطل نماند ... (آغاز پاسخ خواجه به سؤال کیشی): تا ذکر مناقب و فضائل ذات شریف و نفس نفیس خداوند ملک الحکماء و العلماء سید الاکابر ... مفخر ایران ادام میامن ایامه و حصل جوامع مرامه بمسامع دعاگوی مخلص او محمدالطوسی رسیده است مرید صادق بل محب و عاشق شده است ... سؤال اول فرموده است: که شیخ رئیس فرق میان موجبه معدوله و سالبه بسیطه آن کرده است انجام: (انجام نامه کیشی به خواجه): از کمال فضل و تمام افضال مخدومی بدیع نباشد. توقع آن است که این تصدیع را تحمل فرماید و خادم داعی را از جمله مستفیدان شمرد و مجامع خاطر را ملازم حضرت علیا زاده الله علاء داند حق تعالی از همه مکاره حارس و در همه مطالب معین باد بمنه و سعة لطفه و جوده. (انجام پاسخ خواجه): اینست آنچه برین سئوالها در خاطر آمد انشاالله که پسندیده باشد و اگر بمعاودت محتاج باشد توقع است که اعلام فرماید ... فیما بعد اگر خدای تعالی فراغتی کرامت کند آن خدمت بجای آورده شود ان شاء الله و هو ولی التوفیق و ملهم التحقیق. کامرانی و شادمانی و حصول امانی میسر باد با بقاء جاودانی و صلواته علی سیدنا محمد و آله ... الطاهرین چاپ: در احوال و آثار خواجه مدرس رضوی؛ نیز در اجوبة المسائل النصیریة (تهران، پژوهشگاه علوم انسانی: 1383)، به اهتمام عبدالله نورانی [دنا 624/2 (8 نسخه)] شرح و حواشی: 1- نامه کیشی به خواجه؛ کیشی، شمس الدین محمد بن احمد (615-695)