بیان الحقایق

● بیان الحقایق / عرفان و تصوف / فارسی bayān-ol haqāyeq رشیدالدین فضل الله همدانی، 648؟-718 قمری rašīd-od-dīn fazl-ol-lāh-e hamadānī (1251-1319) رشید همدانی فهرست جامع تصنیفات خود را با ذکر ابواب و فصول پرداخته است که به انضمام برخی نسخ خطی آثار او دیده می‌شود. (از جمله رجوع کنید به لطایف الحقایق، نسخه ملک، که آقای غلامرضا طاهر آن را به هنگام چاپ آن کتاب در مجلد دوم صص 4-21 گذاشته است). یکی از نگارش‌های او که در آن فهرست نام برده و جزئیات آن را شرح داده، بیان الحقایق است مشتمل بر هفده رساله بدین شرح: 1. سؤال سلطان؛ 2. نصیحت سلطان؛ 3. سؤالات علماء؛ 4. تفسیر آیه «ولو شئنا لأتینا»؛ 5. تفسیر «و لو علم الله فيهم خيرا»؛ 6. تفسیر سوره انا انزلناه؛ 7. حقیقت الوان و تفسیر آیه الله نور السموات و الارض؛ 8 حروف و تحقیق مباحث آن؛ 9. فواید زیارت تربت بزرگان؛ 10. نصیحت اخوان؛ 11. تحقیق سبب جدری؛ 12. بیان حرارت و انواع آن؛ 13. دوام خلود در بهشت و دوزخ؛ 14. بیان حقیقت خرقه و مناسبت نسبت به امیر المؤمنین كرم الله وجهه؛ 15. شرح حدیث انا مدينة العلم و علی بابها؛ 16. شرح معقول و منقول؛ 17. ناسخ و منسوخ. این فهرست بر اساس نوشته خود رشیدالدین همدانی است در فهرست «کتاب جامع التصانیف رشیدی» به آن توجه داده شده است. از بیان الحق جز این نسخه که از محتوای آن گزارشی نیامده، نسخه دیگری معرفی نشده جز آنچه مربوط به رساله نهم این رساله بوده و آقای مایل هروی آن را در «مجموعه رسائل خطی فارسی» دفتر دوم به چاپ رسانده است. حجم این تنها نسخه که فیلم آن در دانشگاه تهران است نشان می‌دهد که نسبتاً مفصل است و ممکن است همه مباحث را دربر گیرد. چاپ: بخشی از آن که رساله نهم این رساله است در «مجموعه رسائل خطی فارسی» دفتر دوم، زمستان 1368، با تحقیق مایل هروی چاپ شده است. [رک: مقدمه مایل هروی بر تصحیح قسمتی از این رساله در «مجموعه رسائل خطی فارسی»، دفتر دوم، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، بهار 1368ش]