بیان التذکرة و تبیان التبصرة

● بیان التذکرة و تبیان التبصرة = شرح التذکرة النصیریة / هیئت / عربی bayān-ut taḏkira wa tibyān-ut tabṣira = š.-ut taḏkirat-in naṣīrīyya وابسته به: التذکرة النصیریة = تذکره نصیریه؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) شرح مزجی نسبتاً مفصلی است بر کتاب «التذکرة» خواجه نصیر الدین محمد بن حسن طوسی (672)که چون شارح دانشجویان و آموزگاران را مشغول به حل معضلات و مشکلات این کتاب دیده و نیز بعضی از وی شرحی بر این کتاب خواسته بودند، تصمیم گرفته شرحی با حذف اغلب برهان‌های هندسی که در مجسطی مذکور است با لفظی آسان و بدون تطویل بیان کند و آن را به همان ترتیب اصل کتاب در چهار «باب» که هر یک دارای «فصولی» است مرتب گردانیده و شرح نموده است. این شرح با هیچیک از شروح تذکره مانند شرح عبدالعلی بیرجندی و شرح شمس الدین محمد خفری موسوم به تکملة تطبیق نمی‌کند. ولی محتمل است مؤلف آن نظام اعرج نیشابوری (- 730ق) باشد. آغاز: الحمد لله الذى خلق السماء متحرکة علی القطب و المحور و الارض ساکنة علی شکل الکرة المدورة و صیر نور القمر مستفاداً من ضوء الشمس الازهر. [دنا 582/2]