بیان احوال و هابیان

● بیان احوال و هابیان / تاریخ / فارسی bayān-e ahvāl-e vahhābeeyān قدسی، عباسقلی بن میرزا محمد ثانی، ق13 قمری qodsī, ‘abbās-qolī ebn-e mīrzā mohammad-e sānī (- 19c) تاریخ تألیف: 1253ق؛ محل تألیف: تفلیس ترجمه بخش وهابیان از جلد نهم کتاب لغات الفنون است. در ابتدا آورده است: «در مجلد نهم کتاب لغات الفنون روسی که بهترین مصنفات این طایفه به اهتمام مشترک حالا تألیف می‌سازند، بیان احوال وهابیان را خواندم که بسیاری از سیاحان انگلیس و فرنگ در مصر و عربستان فراهم آورده‌اند، چون این مقدمه غریبه بیان مجملی از اوضاع عربستان و اظهار بعضی از عقاید اسلام به سیاق تحریر آورد، پی می‌کند و هم چند گاهی پیش از این در مجلس شریف خدایگانی مورد فیوض ربانی جامع فضایل انسانی اخ العلوم و ابوالمعانی المجتهد عبدالفتاح الطباطبائی مد الله ظله العالی صحبتی رفته بود، فلهذا نوشته مذکوره را به زبان فارسی ترجمه نمودم که اهالی دیار ما نیز به احوال و عقاید آن طایفه اطلاعی بهم رسانند. امید از اهل کمال و اصحاب مقال آنکه اگر در سیاق ترجمه و بط عبارت نقصانی ملاحظه کنند، آن را به قلت استعداد و ضیق مجال حقیر حمل نموده، اصلاح فرمایند. بیت: پوشیدن عیب دگرن خصلت خوبست ×× وین خلعت فاخر همه را ستر عیوبست. در 21 ذی حجه سنه 1253 مطابق 6 مارت سنه 1838 مسیحیه در دارالسرور تفلیس ترجمه نمود عباسقلی بن میرزا محمد خان باکویی مذهب وهابی را که چند گاهی پیش از این، انقلابات دینیه در میان اعراب و آوازه شهرت در اکثر اقلیم افکنده بود».