البرهان فی اسرار علم المیزان

● البرهان فی اسرار علم المیزان / کیمیا / عربی al-burhān fī asrār-i ‘ilm-il mīzān جلدکی، علی بن ایدمر، -762 قمری jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor (- 1361) وابسته به: السبعة = الاجساد السبعة = كتب الاجساد السبعة = الرسائل السبع الجابرية = الكواكب السبعة؛ جابر بن حیان (120- 198ق) در صناعت اکسیر و تراکیب و رموز و موازین این فن و ذکر اقوال و تحقیقات حکماء. جلدکی پس از ملاحظه کتاب «المكتسب في زراعة الذهب» بر کتاب «الاجساد السبعة» جابر بن حیان شرحی مبسوط و مستوفی نوشته و آن را «البرهان فی اسرار علم المیزان» نامیده است. این کتاب در دو جلد است که جلد اول دارای نوزده «جزء» و دوم دارای چهارده «جزء» مشتمل بر فصول و ابواب، و در هر جزء دارای خطبه‌ای جداگانه است. مؤلف درباره کتاب آورده است: «اعلم ايها الاخ انا قد الزمنا فی كتابنا هذا المسمى بالبرهان فی اسرار علم الميزان ان نذكر ما علمنا الله تعالى من شجرة الحكمة و تشبعات اصولها و تفريعات فروعها» تا آنجا که «لان كتابنا هذا متضمن لما يحتويه من اسرار علم التوحيد» تا آنجا «و لم نقصد بالاطالة فی كتابنا هذا المشتمل على اربعة اجزاء الا لتعلم ايها الاخ باذن الله تعالى ما لم تكن و منفتح فكرك و فهمك» و «لم نسلك فی جميع كتابنا هذا من الرموز ما اعتمده من تقدمنا فی استعمال المهمل و المستعمل و انما اعتمدنا على بيان الحقايق بالبرهان و حققنا سبيل الواجب و كشفنا الحق لاهله» و در آن از جابر بن حیان و مویدالدین طغرایی نقل مطلب و تفصیل توضیح برخی مطالب را به مؤلفات دیگرش چون «کنز الاختصاص» و «التقریب» و «المصابیح» و «نهاية الطلب» و «غاية السرور» و «شمس المنیر» احاله نموده است. آغاز: بسمله الحمدلله الذى خلق الانسان و علمه البيان و جعل الشمس و القمر فى تيسيرهما بحسبان و اقام على وحدانيه [معجم المطبوعات 704؛ الذریعة 89/3؛ کشف الظنون: 241/1؛ هدية العارفين 723/1-724؛ الاعلام زرکلی 5/5؛ معجم المؤلفين 28/3]