مدخل تاریخ تذکره‌های فارسی

پادشاهنامه

ج ۲، ص ۴۸۸–۴۹۰

تاریخ تذکره‌های فارسی

ج ۲، ص ۴۸۸–۴۹۰
پادشاهنامه تألیف محمد امین قزوینی در ۱۰۵۷ ق. مشتملست بر وقایع ده‌سالۀ اول سلطنت شاهجهان پادشاه با دیباچه‌یی مبنی
بر احوال دوران شاهزادگی او از ولادت تا جلوس، که در بیستمین سال جلوس شاهجهان (- ۱۰۵۷) باتمام رسانیده و از نظر او گذرانیده است. پادشاهنامه لاحقه‌یی دارد مشتمل بر ذکر مشاهیر زمان شاهجهان از سادات و مشایخ و علما و فضلا و شعرا و اطبا. ر ک: دیباچۀ جلد اول عمل صالح، ص ۱۱ بقلم غلام یزدانی ترجمۀ مؤلف: «میرزا امینا در اصطلاحات زبان فارسی مهارتی تمام دارد، و قاعدۀ فن انشا را بقانون نیک می‌شناسد، شاهد سخنش از لباس تکلف مبرّاست، و صاحب طبع مستقیم و ذهن سلیم و فکر رسا، سابق خدمت نگارش پادشاهنامه بدو متعلق بود، بعد از آن بخدمت جمع وقایع می‌پرداخت. مردی خوش‌ظاهر و خوش‌محاوره بود، و از بسیاری تتبّع در هرگونه کلام استحضار تمام داشت». «عمل صالح، ج ۳ ص ۴۳۹» در سرو آزاد (ص ۹۱) ذیل ترجمۀ حکیم رکنا مسطورست که: «میرزا امینای قزوینی مؤلف شاه‌جهان‌نامه می‌طرازد که: حکیم رکنا به عراق مراجعت نموده بدعای دولت ابد پیوند مشغول گشت، و چون در سلک مدحت‌سرایان این دودمان علیّه انتظام داشت و دارد، در اکثر سنوات او را از روی مرحمت بانعامی یاد و شاد می‌فرمایند» در دیباچۀ عمل صالح بقلم غلام یزدانی مسطورست که: «سلاطین مغلیه را همیشه شوق علم تاریخ بوده، چنانچه اکثر تاج‌داران این سلسلۀ نامدار خود وقایع عهدشان نوشته‌اند، و بعضی این خدمت را بمنشیان بلاغت‌شعار سپرده، حضرت شاهجهان پادشاه را هم این خیال پیدا شد، که تاریخ عهدش بطرز تاریخ جدّ بزرگوارش حضرت عرش آشیانی اکبر پادشاه که نتیجۀ قلم اعجاز رقم ابو الفضل
است، تدوین یابد، بنابراین اول خدمت نگارش پادشاهنامه به میرزا امینا قزوینی که در فنّ انشا ید طولی داشت، تفویض یافت، و آن منشی معنی‌پرداز احوال ده سال اول عهد حضرت صاحبقران ثانی را مع دیباچه‌یی که بر احوال ایام شاهزادگی از یوم ولادت سعید تا تخت‌نشینی مبارک مشتملست، و تتمه‌یی که در آن ذکر مشاهیر آن زمان از سادات و مشایخ و علما و فضلا و شعرا و اطبا درجست، ترتیب داده در سنۀ بیست جلوس والا از نظر اشرف گذرانید. محمد صالح (- مؤلف عمل صالح) احوال شاهزادگی حضرت شاهجهان پادشاه ازین کتاب اخذ کرده است، و در نگاشتن وقایع ده سال اول هم از آن مستفید شده».

گزارش اشکال یا پیشنهاد