ابن کناسه- عبد اللّه بن یحیی
ج ۸، ص ۱۷۵–۱۷۶
ریحانة الادب
ج ۸، ص ۱۷۵–۱۷۶
ابن کناسه- عبد اللّه بن یحیی
- مکنّی به ابو محمد، یا محمد بن کناسه، یا محمد بن عبد اللّه بن عبد الأعلی کوفی اسدی، مکنّی به ابو یحیی، از صلحای شعرای عباسیّین و داماد و خواهرزاده عارف زاهد معروف ابراهیم بن ادهم است که بسال صد و بیست و سیّم هجرت در کوفه متولد شد و اخیرا در بغداد اقامت کرد، با فصحای بنی اسد و روات شعرا ملاقات نمود، اشعار کمیت اسدی سابق الذکر را از ایشان اخذ کرده و در سیّم شوال دویست و هفتم هجرت در کوفه درگذشت و از تألیفات او است:
۱- الانواء ۲- سرقات الکمیت من القرآن ۳- معانی الشعر.
ابن کناسه کنیزکی داشته دنانیر نام شاعره و مغنیه که ارباب فضل و هنر او را با خصال حمیده ستوده و با وی مشاعره میکردهاند. علی بن عثمان کلابی که از ادبای آن زمان بوده گوید روزی در حالت حزن و غم بخانه ابن کناسه رفتم، کنیزش دنانیر سبب آن را استفسار نمود گفتم که برادری داشتم قرشی و الان از دفن وی برمیآیم پس دنانیر قدری بفکر رفته و این بیت را فروخواند:
بکیت علی اخ لک من قریش فابکانا بکائک یا علی
از اشعار خود ابن کناسه میباشد که در مرثیه کنیزک مذکور گفته است:
الحمد للّه لا شریک له یا لیت ما کان منک لم یکن
ان لم یک القول قل فیک فما افحمنی غیر شدة الحزن
(ص ۱۰۵ فهرست ابن الندیم و ۱۳۰ ج ۱ خیرات حسان)