ابن ابی زینب- محمد بن ابراهیم بن جعفر
ج ۷، ص ۳۴۸
ریحانة الادب
ج ۷، ص ۳۴۸
ابن ابی زینب- محمد بن ابراهیم بن جعفر
- کاتب نعمانی مکنّی به ابو عبد اللّه، از ثقات و اجلّای مشایخ حدیث امامیّه قرن چهارم هجری میباشد که بسیار عظیم القدر و رفیع المنزلة و کثیر الروایة و از تلامذه محمد بن یعقوب کلینی بود، از آن شیخ جلیل و محمد بن عبد اللّه حمیری و علی بن حسین مسعودی و بعضی از اجلّای دیگر روایت کرده و در کلمات اهل فن به عالم ربانی موصوف و به نعمانی و ابن ابی زینب یا ابن زینب معروف و جدّ مادری وزیر مغربی سالف الاشارة است که فاطمه مادر وزیر مذکور دختر نعمانی بوده و از تألیفات نعمانی است:
۱- تفسیر قرآن مجید که به تفسیر نعمانی معروف است ۲- جامع الاخبار ۳- الرد علی الاسمعیلیة ۴- کتاب الغیبة که در غیبت حضرت ولی عصر عجل اللّه فرجه و بغیبت نعمانی معروف و در ایران چاپ شده است ۵- کتاب الفرائض ۶- نثر اللئالی.
سید مرتضی در رساله ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه خود که در ایران چاپ شده از تفسیر مذکور نقل کرده و بنقل معتمد در بحار الانوار مجلسی نیز از آن نقل میکند.
ظاهر بعضی آنکه این تفسیر نعمانی فقط در تفسیر ناسخ و منسوخ آیات قرآنی است نه تمام قرآن مخفی نماند که نعمانی بشهر نعمان نامی مابین واسط و بغداد و یا بدیهی نعمان نام از مصر منسوب و اخیرا ببغداد و سپس بشام رفته و هم در آنجا وفات یافته است و سال آن معلوم نیست.
(ملل و ص ۵۵۵ ت و ۵۲۵ مس و ۴۶ هب و غیره)