مدخل ریحانة الادب

مجاشعی- علی بن فضال بن علی بن غالب

ج ۵، ص ۱۷۵

ریحانة الادب

ج ۵، ص ۱۷۵
مجاشعی- علی بن فضال بن علی بن غالب - فرزدقی قیروانی تمیمی مجاشعی، مفسّر ادیب لغوی نحوی از اکابر مفسّرین و علم ادب میباشد که در نحو و صرف و لغت و تاریخ یدی طولی داشت و شعر خوب میگفته است. نخست بخراسان رفت، مدتی در غزنه اقامت گزیده و مورد توجه اهالی گردید، اخیرا باز بعراق مراجعت کرده و بخواجه نظام الملک پیوست و در بغداد بنقل حدیث از مشایخ غربی خود پرداخت و مصنّفات بسیاری دارد: ۱- الاشارة فی تحسین العبارة ۲- الاکسیر فی علم التفسیر ۳- اکسیر المذهب در نحو ۴- تفسیر العمیدی ۵- شجرة الذهب فی معرفة ائمة الادب ۶- شرح بسم اللّه الرحمن الرحیم ۷- شرح عنوان الاعراب ۸- شرح معانی الحروف ۹- العروض ۱۰- العوامل و الهوامل ۱۱- الفصول فی معرفة الاصول ۱۲- کتاب الدول در تاریخ ۱۳- المقدمة در نحو ۱۴- معارف الادب ۱۵- النکت فی القرآن و غیر اینها و از اشعار طریفه او است: ما هذه الالف اللتی قد زدتم‌ فدعوتم الخوان بالاخوان‌ ماصح لی احد فاجعله اخا فی اللّه مخلصا او ففی الشیطان‌ اما مول عن ودادی ماله‌ وجه و اما من له وجهان‌ و اخوان حسبتهم دروعا فکانوها و لکن للاعادی‌ و خلتهم سهاما صائبات‌ فکانوها و لکن فی فؤادی‌ و قالوا قد صفت منا قلوب‌ لقد صدقوا و لکن عن ودادی‌ وفات مجاشعی بسال چهارصد و هفتاد و نهم هجری قمری در بغداد واقع شد و در مقبره باب ابرز مدفون گردید. (ص ۴۸۴ ت و ۲۳۰ هب و ۹۰ ج ۱۴ جم) [۱] - مجاشعی- بضم میم و کسر شین (نقطه‌دار) منسوب به قبیله بنی مجاشع از شعب و بطون قبیله بنی تمیم بوده و اولاد خانواده مجاشع بن دارم بن مالک بن حنظلة بن مالک بن زید مناة بن تمیم هستند و در اصطلاح رجالی لقب اصبغ بن نباته و اعین بن ضبیعه و سعید بن مسعده و غیر ایشان است.

گزارش اشکال یا پیشنهاد