حاجی شیخ الرئیس [ابو الحسن میرزا]
ج ۲، ص ۷–۸
ریحانة الادب
ج ۲، ص ۷–۸
حاجی شیخ الرئیس [ابو الحسن میرزا]
ابو الحسن میرزا، پسر حسام السلطنة پسر فتحعلی شاه قاجار، از اکابر علمای اوائل قرن حاضر چهاردهم هجرت میباشد که در تبریز متولد شد و بطلب علوم عربیّه و ادبیّه و کلام و حکمت و فقه و اصول و طبّ و حساب و هندسه پرداخت، چندین بار بزیارت کعبه مشرّف شد، بعشقآباد و سمرقند و بخارا سفرها کرد، اخیرا بشیراز برگشته و زمانی در آنجا اقامت گزید، بتدریس و موعظه و امامت جماعت آغاز کرده و مرجع استفاده اهالی آن نواحی و قدوه علمای روحانییّن و اسوه حکمای متألّهین شد. تألیفات او بدین شرح است: کتاب الابرار، کتاب اتحاد اسلام و کتاب منتخب نفیس، که اوّلی در ردّ احمد قادیانی مدّعی مهدویّت، دویمی برای سلطان روم تألیف یافته و سومی هم مشتمل بر اشعار عربی و پارسی و منشآت خودش میباشد. در شعر هم دستی توانا داشت، بحیرت تخلّص میکرده و از او است:
خون دل ما ریز که شمشیر تو تیز است ابروی تو تا چند بکجدار و مریز است
گر با دل غمدیده سر صلح نداری پس غمزهات از چیست که کجدار و مریز است
ایضا:
خوشا دمی که خراب از شراب ناب شویم بنابر آب گذاریم، تا خراب شویم
طریق حکمت آنست، تا فلاطونوار میان خم بنشینیم تا شراب شویم
سال وفاتش بدست نیامد و بعنوان شیخ الرئیس نیز خواهد آمد. (ص ۵۲۹ عم)