زجاجی عبد الرحمن بن اسحق
ج ۲، ص ۳۶۹
ریحانة الادب
ج ۲، ص ۳۶۹
زجاجی عبد الرحمن بن اسحق
- نهاوندی یا صیمری الاصل و الولادة، بغدادیّ الاشتغال، شامیّ المسکن و المدفن، ابو القاسم الکنیة، از افاضل نحوییّن قرن چهارم هجرت و از تلامذه ابراهیم بن محمد زجاج مذکور فوق بود، همین لقب زجّاجی (با فتح و تشدید) نیز بجهت انتساب باستاد مذکور خود میباشد.
از نفطویه، اخفش صغیر، محمد بن عباس یزیدی، ابو بکر بن درید، ابو بکر بن انباری و دیگر اکابر وقت نیز درس خوانده و از تألیفات او است:
۱- الالف و اللام ۲- الامالی در لغت که امالی صغری نیز گویند و در قاهره چاپ شده است ۳- الایضاح در نحو ۴- الجمل الکبری که نافعترین کتب نحویه میباشد که درمیان اهل عربیه مشهور و بمنزله جمل شیخ عبد القاهر بوده بلکه بر آن ترجیح دارد ۵- الزاهر ۶- شرح خطبه ادب الکاتب ۷- شرح کتاب الالف و اللام مازنی ۸- الکافی در نحو ۹- المخترع فی القوافی.
کتاب جمل الکبری مذکور محل توجه اهل خبره میباشد، جمعی از افاضل بشرح و تلخیص آن پرداختهاند و بنوشته ابن خلّکان و موافق نقل معتمد از دمیری هرکس بدان اشتغال نماید نفعی مییابد، در سبب آن نیز گویند که این کتاب را در مکّه معظّمه تصنیف نموده هر وقتی که از یکی از ابواب آن فارغ میگشته محض شکرانه آن، هفت شوط بدور کعبه طواف میکرد و مغفرت خود و انتقاع قاری آن کتابرا از درگاه خداوندی مسئلت مینمود. زجاجی در ماه رجب سال سیصد و سی و هفت یا نه و یا در رمضان سیصد و چهلم هجرت در دمشق یا طبریه شام درگذشت. صیمری منسوب است بصیمره و آن موضعی است در بصره و هم شهری است مابین خوزستان و بلاد جبل.
(کف و ص ۴۲۵ ف و ۲۹۹ ج ۱ کا و ۱۴۴ هب و ۱۸۳ ج ۲ ع و غیره)