زاهی علی بن اسحق بن خلف
ج ۲، ص ۳۵۷–۳۵۸
ریحانة الادب
ج ۲، ص ۳۵۷–۳۵۸
زاهی علی بن اسحق بن خلف
- مکنّی بابو القاسم، معروف بزاهی، شاعری است معروف که در تشبیهات و استعارات دستی توانا داشت، اکثر اشعارش در مدح خانواده عصمت ع بوده و مدایح ایشان را آشکارا میگفته است. در حق سیف الدولة و وزیر مهلبی و دیگر اکابر وقت خود نیز مدایح بسیاری دارد، از آنرو که در جمیع فنون متداوله، شعر گفته و اشعارش در همهجا مثل برق جلوهگر شده بهمین
لقب زاهی شهرت یافته است که بعربی بمعنی درخشنده میباشد و یا خود زاهی گفتن او بجهت انتساب بدیهی زاه نام از دیهات نیشابور است و از اشعار او است که در تشبیه بنفشه گفته است:
و لا زوردیة اوفت بزرقتها بین الریاض علی زرق البواقیت
کانها فوق طاقات صففن لها اوائل النار فی اطراف کبریت
ایضا:
قم فهنیء عاشقین، اصبحا مصطلحین جمعا بعد فراق، فجعا منه و بین
ثم عادا فی سرور، من صدود آمنین فهما روح و لکن، رکبت فی جسدین
ایضا:
و مدامة کضیائها فی کأسها نور علی فلک الانامل بازغ
رقت و غاب عن الزجاجة لطفها فکانما الابریق منها فارغ
صاحب بن عباد نیز بهمین مضمون گوید:
رق الزجاج ورقت الخمر و تشابها فتشاکل الامر
فکانما خمر و لا قدح و کانما قدح و لا خمر
ولادت زاهی در بیستم صفر ۳۱۸ (شیح) و وفاتش روز چهارشنبه بیستم جمادی الاخره سال ۳۵۲ ه قمری (شنب) و یا آنکه بعد از سال سیصد و شصت هجرت در بغداد واقع شد و در مقابر قریش در جوار حضرت موسی بن جعفر ع مدفون گردید.
(ص ۱۴۴ هب و ۲۲۸ لس و ۳۹۰ ج ۱ کا و ۳۵۰ ج ۱۱ تاریخ بغداد)