دکتر تقی بن ابو الفتح ارانی تبریزی
ج ۲، ص ۱۹۱–۱۹۲
مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی
ج ۲، ص ۱۹۱–۱۹۲
دکتر تقی بن ابو الفتح ارانی تبریزی:
(ش ۱۳۱۸ -) وی در خانوادۀ متوسطی بدنیا آمده تحصیلات خود را با مشقت ولی با موفقیت در ایران انجام داده و جهت تکمیل تحصیلات بآلمان مسافرت نموده و برای امرار معاش خود حروف چینی میکرد و درس میخواند تا آنکه در رشتۀ (فیزیکوشیمی) دکتر شد و از دانشکدۀ فلسفۀ آنجا نیز تصدیق گرفت و مدتی نیز در دانشگاه برلن تدریس زبان
عربی میکرد.
در آن موقع احزاب آلمان با یکدیگر جنگ قلمی داشتند و در آن محیط تحت تأثیر عقاید سوسیالیستی و کمونیستی قرار گرفت و در برلن روزنامه (پیکار) را تأسیس کرد و در لیپزیک طبع و بطور مخفی در ایران منتشر میساخت. بعدا بایران آمده و داخل وزارت فرهنگ شد و در دبیرستانهای طهران شیمی و فیزیک تدریس مینمود.
نشریات مرام اشتراک او موجب شد که با یک عده از همکارانش در سال ۱۳۱۶ ش به - زندان بیفتد و بسال ۱۳۱۸ ش در زندان قصر درگذشت.
(رجال آذربایجان در عصر مشروطیت ص ۱۰) سایر مآخذ: تاریخ جراید و مجلات ج ۲ ص ۲۹۳.
مدخلهای بیشمارۀ ذیل آن
- اتم و بعد چهارم تاریخسازی و هنر
- ارزش، قیمت، کار، تکامل موجودات زنده
- اصول علم روح
- اصول علم شیمی
- اصول علم فیزیک
- بشر از نظر مادی
- پیکولوژی علم الروح
- تئوریهای علم
- تاریخ علوم، من یک سیاهم
- تکامل، تبعیت بمحیط، ارث
- جبر و اختیار، حقوق و اصول مادی
- خوابیدن و خواب دیدن، زن و ماتریالیسم
- زندگی و روح هم مادیست
- عرفان و اصول مادی
- فرضیۀ نسبی
- گلهای سفید
- ماتریالیسم دیالکتیک
- متن دفاع دکتر ارانی در محکمۀ جنائی
- هنر و ماتریالیسم هنر در ایران جدید