کشف الغمه
ج ۹، ص ۴۸۶–۴۸۷
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۹، ص ۴۸۶–۴۸۷
کشف الغمه.
از مولانا عبد اللّه انصاری سلطانپوری (د ۹۹۱ ه/ ۱۵۸۳ م) یا (د ۱۰۰۶ ه/ ۷-۱۵۹۸ م) (ن. ک. زیر) سنی متعصب بود، با دین الهی اکبر پادشاه (۹۶۳-۱۰۱۴ ه) به مخالفت برخاست. از هند اخراج شده به حجاز رفته و باز برگشت، و گویند با زهر کشته شده است. در نسخۀ گنجبخش نام نگارنده نیامده است.
عربی آمیخته به فارسیست. با سرودههایی از آن میان از جامی (د ۸۹۸ ه/ ۱۴۹۲ م). دربارۀ «سب». در دیباجه از کسی به نام قاضی محمد بن قاضی اعظم قاضی پرگنه کول (هند) سخن میگوید، که گواهی داده است که «خضر خان سروانی» شقهدار همان پرگنۀ کول به خدا و پیامبر «سب» کرده است. و تاریخ این رویداد در نسخۀ گنجبخش ۱۹ ع ۹۷۹/۲ ه (۱۵۷۱ م) و گفته شده در نسخۀ بهاولپور ع ۱۰۲۴/۱ ه (۱۶۱۴ م) آمده است.
در پنج «باب»: ۱ - در حقیقت فتوا و شرایط و آداب آن، ۲ - در معنی و شرح «سب» از نظر لغوی و شرعی، ۳ - در احکام سب، ۴ - در نعت «ساب» از نظر فقیهان، ۵ - انصاف و اعتساف، خاتمه در اخبار و اطلاعات.
آغاز: اللهم یا ملهم الصواب، و یا من یوتی الحکمة و فصل الخطاب، ارنا حقایق.
مشترک ۱۱۶۹/۲(۲ نسخه)؛ حاجی خلیفه ۱۴۹۲/۲ «کشف الغمه» که مرگش را ۱۰۰۶ ه آورده؛ خزینه ۴۴۷/۱ که مرگش را ۱۰۰۶ ه آورده است، و نام سه کارش: ۱ - کشف الغمة، ۲ - منهاج الدّین، ۳ - عفیفة (چنین) الانبیاء؛ رحمان علی: ۲۶ زندگینامۀ اللهداد سلطانپوری شاگرد نگارنده، در اینجا دو نکته قابل توجه است: یکی اینکه ضمن نگاشتههای اللهداد دو اثر بنامهای «کشف الغمه» و «منهاج الدّین» نام میبرد. دوم اینکه تاریخ مرگش را ۱۰۰۶ ه یاد میکند. (به تاریخ مرگ استاد در بالا توجه شود) که گویا زندگی استاد و شاگرد در تألیفات و تاریخ مرگ را زیر سؤال قرار میدهد، همانجا ۱۰۳ زندگینامه و نام ۲ کار او: ۱ - عصمت الانبیاء، ۲ - شرح شمایل النبی و تاریخ مرگش را ۹۹۰ ه آورده است؛ اخبار الاخیار ۲۲۷ ضمن زندگینامۀ گنگوهی تاریخ مرگ عبد اللّه سلطانپوری را ۹۹۱ ه آورده.
گنجبخش ۵۲۹/۲ ش ۳۸۲۰.