شرح قصیدۀ امالی
ج ۹، ص ۳۸۱–۳۸۲
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۹، ص ۳۸۱–۳۸۲
شرح قصیدۀ امالی:
معالی فی شرح الامالی.
متن از همان اوشی (← بالا). گزارش آن به نام «معالی فی شرح الامالی» از محمد عمر فرزند محمد ابراهیم (چمکنی، پیشاوری) محمدی مشرب که از جهت نسب. مشهور به افغان است.
و مادرش از نسب به سید محمد گیسودراز میرسد (ص ۲۸-۲۹)، و نام کتاب در ص ۳۰ در هامش به خامۀ نویسنده و نیز در انجامه است. در دیباچه از سال ۱۱۵۷ ق/ ۱۷۴۴ م بگونۀ سال آغاز کار یاد میکند. و شرح میدهد که نخست
بیتها را ترجمۀ لفظی خواهد کرد و سپس به شرح آن میپردازد، و پیش از آغاز شرح، زندگینامۀ سراینده را آورده است.
گزارشیست گسترده، و در هشت «باب» و سربندهای «لطیفۀ عجیبه»: باب ۱ - در پنج مبحث: توحید، صفات، صفات فعلیه، صفات اسماء الهیه، رؤیت، ۲ - مبحث رسل، ۳ - کرامت ولی، فرق نبی و ولی، ۴ - احوال یزید، ۵ - ایمان، ۶ - معدوم و جزء لا یتجزی، ۷ - سؤال و عذاب قبر و حساب، ۸ - جنت و نار، و در پایان «تذییل» در ۷۳ گروه مسلمانان.
وی از یاران شیخ سعدی لاهوری (د ۱۰۸۷ ه/ ۱۶۷۶ م) است. و «جواهر الاسرار» ۲۲۲۱/۳ «ظواهر» را در احوال و سخنان وی نگاشته است. و نیز از هموست در این فهرست «خزینة الاسرار»، عرفان.
آغاز: الحمد للّه الذی هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لو لا ان...
آغاز شرح: یقول العبد فی بدء... یعنی صیغۀ مضارع معلوم به معنی سخن میگوید. العبد. بنده عبادت از مصنف.
مشترک ۱۱۶۱/۲ «ظواهر جواهر الاسرار» را (۱ نسخه) امیراد خان ۲۲ محرم ۱۲۲۹ ق؛ خزینة ۶۴۷/۱ ضمن زندگینامۀ سعدی لاهوری.
بشیر حسین ۷۶/۱ «ظواهر» از همو، در احوال و سخنان شیخ سعدی لاهوری، که به سال ۱۱۱۲ ه/ ۱۷۰۰ م نگاشته است. و بایستی همان «جواهر الاسرار» او باشد و (ظواهر: ۱۱۱۲ ه) ماده تاریخ نگارش آن.