معارف؛ ترجمۀ عوارف المعارف
ج ۸، ص ۹۰۱–۹۰۲
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۸، ص ۹۰۱–۹۰۲
معارف؛ ترجمۀ عوارف المعارف، متن از شیخ شهاب الدّین سهروردی،
ابو حفص عمر بن محمد بکری (د ۶۳۲ ق/ ۱۳۳۴ م). ترجمه از محمد محمود کازرونی، که در دیباچه بلند آن از خود چنین نام برده است:
چاکر خادمان خدمت شیخ کازرونی محمد محمود.
زیر رهنمون و فرمایش ابو عبد الرحمن علی بزغش، ابو النجاشی عبد الرحمن. بنام «معارف»:
بَس نکته در این کتاب جمع است کانهاست دقیقه نزد عارف
لفظش نه «عوارف» است هم ترجمه است و هم «عوارف»
جمع است در این جمیع عرفان شد نامش از این سبب «معارف».
نسخۀ در دست پیش از پایان دیباچه افتادگی دارد، سپس بابها بدینگونه: باب ۱۰ - در ذکر مرتبۀ مشیخه، ۱۱ - در شرح حال خادم و آنکس که متشبه است بدو، ۱۲ - در ذکر شرح خرقۀ مشایخ صوفیه، ۱۳ - در فضیلت ساکنان رباط (خانقا)، ۱۴ در مشابهت اهل رباط با اهل صفر، ۱۵ - در خاصیتهای اهل رباط و صوفیان و آنچ معهود است میان ایشان و مختصاند بدان، ۱۶ - در اختلاف احوال مشایخ در سفر و مقام، ۱۷ - از آنچ مسافر محتاج باشد بدان از فرائض و نوافل، ۱۸ - در قدوم از سفر و دخول رباط و ادب در آن، ۱۹ - در حال صوفی که با اسباب تعلق میسازد، ۲۰ - در ذکر آنکس که از فتوح خورد، ۲۱ - در شرح حال متأهل و متجرد و صحت مقاصد ایشان، ۲۲ - در قول در سماع به سبیل قبول و ایثار، ۲۳ - در قول در سماع به سبیل رد و انکار (ترجمۀ عبد المؤمن اصفهانی، چاپ قاسم انصاری، بابهای ۲۳، ۲۴ را ندارد)، ۲۴ - در گفتار در سماع به سبیل ترفع و استغنا، ۲۵ فی القول فی السماع تأدبا، ۲۶ - در خاصیت چهله که معهود است میان صوفیان و آنج معتمد ایشان بود (اربعین)، ۲۷ - در ذکر فتوح جهلّه (خلوت)، ۲۸ - در چگونگی رفتن به جهلّه، ۲۹ - در ذکر اخلاق صوفیان و شرح خلق، ۳۰ - در ذکر تفاصیل اخلاق صوفیان، ۳۱ - در آداب و مکان در تصوف، ۳۲ - در آداب حضرت اهل قرب، ۳۳ - در آداب طهارت و مقامات آن، ۳۴ - در آداب
وضو و اسرار آن، ۳۵ - در آداب اهل خصوص (خاص: ن) و صوفیان در وضو، ۳۶ - در فضیلت نماز و بزرگی شأن آن، ۳۷ - در آداب و صفات نماز اهل قرب، ۳۸ - در ذکر آداب نماز و بزرگی اسرار آن، ۳۹ - در صفت فضیلت روزه و نیکویی اثر آن، ۴۰ - در اختلاف احوال صوفیان در روزه و افطار، ۴۱ - در آداب روزه و مهمّات و مقاصد آن، ۴۲ - در ذکر طعام و آنج در آن است از مصلحت و مفسدت، ۴۳ - در آداب خوردن، ۴۴ - در آداب صوفیان در جامه و نیت و مقصد ایشان، ۴۵ - در ذکر قیام شب و فضیلت آن، ۴۶ - در شبها به قیام شب، و در خواب شدن، ۴۷ - در آداب بیدار شدن از خواب، ۴۸ - در تقسیم قیام شب، ۴۹ - در استقبال روزه، ۵۰ - در عمل جملۀ روز و موزّع گردانیدن حملۀ اوقات، ۵۱ - در ادب مرید با شیخ؛ ۵۲ - در آنج مشایخ با اصحاب و تلامذه رعایت کنند، ۵۳ - در حقیقت صحبت و آنج در آن است از خیر و شر، ۵۴ - در آداب حقوق صحبت و برادری، ۵۵ - در آداب صحبت و اخوت خدیرا، ۵۶ - شناختن آدمی نفس خود را و مکاشفات صوفیات از آن، ۵۷ - در معرفت خواطر و تفصیل و تمیز آن، ۵۸ - در شرح حال و مقام و فرق میان آن هر دو، ۵۹ - در اشارت به مقامات بر سبیل ایجاز و اختصار، ۶۰ - در ذکر اشارت مشایخ در مقامات به ترتیب قول ایشان در توبه ۶۱ - در ذکر احوال و شرح آن، ۶۲ - در شرح کلماتی که مشیر است به بعضی از اصطلاحات صوفیان، ۶۳ - در ذکر چیزی از بدایات و نهایات و درستی آن.
تا بدینجا نشانی ۶ ترجمۀ فارسی این متن در منابع آمده است.
(نک. پیشگفتار چاپ «عوارف المعارف، ترجمه» از ابو منصور عبد المؤمن اصفهانی، سدۀ هفتم چ قاسم انصاری، تهران، ۱۳۶۴ خ).
آغاز: الحمد لله العظیم شانه، القوی سلطانه، الظاهر احسانه، الباهر حجته و برهانه. سپاس خدای را که عظمت شأن او و بزرگی کار... اما بعد، برای باب قلوب و الو الالباب خافی نیست که شافیتر کلماتی و وافیتر نکاتی که در اریی فن ساخته و پرداخته آمد. کتاب عوارف است...
بنابراین مقدمه آن یگانۀ... جنید العصر... ابو یزید ثانی، قدوة المحققین، ظهیر الملة و المدین، مظهر الاسلام و المسلمین، مربی السالکین و مقتدی العارفین، ابو النجاشی عبد الرحمن.
انجام: تا اهل آسمان او مرا دوست دارند و قبول او در زمین بازدید کنند، تا اهل زمین او را دوست گیرند. و السلام علی من التبع الهدی.
تمت الکتاب ترجمۀ العوارف و هی مسماة بالمعارف. حلی ید...
دایرةالمعارف، ش ۸۴۹.