کمیلیه
ج ۷، ص ۷۶۸–۷۶۹
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۷، ص ۷۶۸–۷۶۹
*کمیلیه. از شاه داعی شیرازی، نظام الدّین محمود
(د ۸۷۰ ق/ ۱۴۶۵ م). در گزارش همان حدیث (← بالا). وی دو بار دراینباره نوشته است:
۱ - کوتاهتر، به نثر، جز یک بیت و دو رباعی که در پایان آن آمده (تا چشم باز کردم نور رخ تو دیدم) نثر یک دست است. تا اینجا جز نسخۀ گنجبخش از نسخۀ دیگر آن آگاهی ندارم.
آغاز: کمیلیۀ اولی. حمد جلال احدیت نه حد زبان هرکس است. و سپاس حضرت عزت نه به اندازۀ ترجمان.
۲ - گستردهتر، نثر آمیخته به نظم. در دیباچه
مینویسد: نوبتی داعی مسکین شرحی نوشته بود، بزرگی نصیح گفت که مطلق نوشته، عام فهم نویس، فرمان ممثّل کردم...، همانکه نخستین بار استاد دانشپژوه (دانشگاه ۱۳۷۸/۵) آن را به احتمال از ابو محمد محمد دهدار عیانی دانسته، و چهار نسخه از آن در ایران به همان استناد، نادرست از دهدار دانسته شده است (نسخهها ۱۳۳۱/۲).
آغاز: کمیلیۀ ثانیه. حمد بیحد و ثنای بیعد حضرت احد قدیم و خداوند کریم... و بعد، نوبتی داعی مسکین قدم قلم در ساحت اشارت امام الموحدین روان کرده بودم.
نسخهها ۱۳۳۱/۲ «کمیلیه: شرح حدیث ما الحقیقة» منسوب به دهدار (۴ نسخه)؛ مشترک ۱۸۱۵/۳ «کمیلیه: شرح حدیث الحقیقة» (۲ نسخه)؛ ذریعه ۱۴۰/۱۸ منسوب به دهدار، طرائق الحقائق ۵۱/۳.
دانشگاه ۱۳۷۸/۵؛ «شرح خبر کمیل» که به احتمال از دهدار دانسته شده، همانجا ۱۴۳۴/۹ بینام نگارنده؛ دایرةالمعارف، ش (۳۴) ۹۷۷ و (۴) ۱۱۶۴ (مکرر ش پ) عکسی؛ مجلس ۳۹۳/۲ دو نسخه به نام «کمیلیه» ناشناخته؛ ملک ۱۵۰/۷ ش ۴۰۲۷/۱۳ عربی از کاشانی، همانجا ۱۵۱/۷ «کمیلیه» از دهدار؛ نشریه ۹۸/۲ «شرح خبر کمیل: ما الحقیقة» بینام نگارنده.
گنج ۷۶۶/۲-۷۶۷ کمیلیه ضمن مجموعۀ ارزشمند شاه داعی.