عشقیه
ج ۷، ص ۶۶۰
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۷، ص ۶۶۰
*عشقیه: تحفة القلوب و هدیة الارواح.
از خواجه عثمان فرزند اللهداد افغان انصاری نقشبندی جالند هری (د ۱۰۴۳ ق/ ۳-۱۶۳۴ م)، که خدمت پیرولی کوهی و خواجه باقی بالله رسیده از آنان کسب فیض کرده است. نام کامل وی در برخی از دیباچهها صریحا نیامده است، ولی نام وی در متن چند جا آمده است. در دیباچه گوید: هست عثمان دوستدار نبی -... و این «تحفة القلوب و هدیة الارواح» به چهار فصل مفصل شد و هر فصل به چهار باب... مسما به «عشقیه» با سربندهای «ای درویش دلریش» و گاهی «ای عزیز» به نثر روان آمیخته به نظم، بیشتر سرودهها از خود او.
فصل یکم در بیان فقر و تسلیم و توکل و ذکر، باب ۱ - فقر، ۲ - تسلیم، ۳ - توکل، ۴ - ذکر، فصل دوم در احوال عاشق، باب ۱ - نهایت سلوک، ۲ - خصال درویشان، ۳ - ریاضت، ۴ - تحمل. فصل سوم در خاموشی و عزلت، باب ۱ - سکوت و عزلت، ۲ - ذوق و محبت، ۳ - تضرع عاشقان، ۴ - تواضع. فصل چهارم در تضرع و شکستگی و احوال عاشقان و خاتمۀ کتاب. باب ۱ - تضرع عاشقان، ۲ - جانبازی عاشقان، ۳ - نصیحت، ۴ - خاتمه الکتاب.
آغاز: حمد له. صلات. بعد از حمد آن قادری که خاک را از لطف عمیم جان بخشد... اما بعد، چون در این جهان لطف الهی.
مشترک ۱۶۹۶/۳(۱۱ نسخه که یکی از آنها به نام تحفة القلوب است)، همانجا ۱۶۰۳/۳ (سطر ۲۸)؟ پاکستان مین ۳۰۰/۲ تا ۳۰۶.
یزد، شیروانی ۱۸۲۷/۵ ش ۳۸۷۰ «عشقیه دریای معرفت».
اته ۲۹۱۵ که نام نگارنده در دیباچه آمده است؛ ازبکستان، تاشکند ۲۴۹/۱۰؛ ایوانف ۱۲۶۴ که نام نگارنده در دیباچه نیامده است؛ فرهنگستان، نامگو ۲۶۹/۱(۲ نسخه)؛ گنج ۷۳۳/۲ نام نگارنده در دیباچه «عثمان انصاری» است، همانجا ۶۸۲/۲ شناخته نشده، همانجا ش ۷۶۷؛ نوشاهی، موزه، ۲۴۰.