دساتیر
ج ۷، ص ۳۵۲–۳۵۳
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۷، ص ۳۵۲–۳۵۳
*دساتیر.
نامههایی است آسمانی دینی و ساختگی، که بایستی ساختۀ روزگار اکبر (۹۶۳-۱۰۱۴ ق/ ۱۵۵۶-۱۶۰۵ م) باشد. شانزده نامه از نامههای موبدان و هیربدان. روزگاری واژههای آن فارسی کهن شناخته میشد. برخی از واژههای آن از سال ۱۰۶۲ ق/ ۱۷۵۱ م که «برهان قاطع» نگاشته میشد، و پس از آن به فرهنگنامههای فارسی درآمده است.
«دساتیر» را ملا کاووس شیروانی (د ۱۲۴۲ ق / ۲۷-۱۸۲۶ م) از پارسیان هند به سال ۱۱۹۲ ق/ ۱۷۷۸ م در اصفهان یافت، با خود به هند برد. او و سپس پسرش ملا فیروز بر آن کار کرده، و این پسر آن را در بمبئی چاپ کرده است. و همین ملا فیروز به دستیاری ویلیام ارسکین William Arskin آن را به انگلیسی برگردانده در ۲ مجلد چاپ کرده: یکم متن و تفسیر آن، دوم ترجمۀ انگلیسی آن.
آغاز: مهین داوری را در آغاز هر نامه نام بباید بردن که آغاز هستی گوهر جهان و جهانیان از اوست.
مشترک ۱۴۵۰/۳(۳ نسخه)؛ مقدمۀ لغتنامه پورداود دربارۀ دساتیر ۴۴؛ نسخهها ۱۹۴۴/۳
«فرهنگ واژههای دساتیری» (۳ نسخه)؛ مشار ۲۱۲۳/۲ «دساتیر آسمانی» (۳ چ: بمبئی، ۱۸۸۸ م؛ ۱۳۰۵ ق، سنگی، ۲۸۳ ص؛ هند، ۱۲۵۷ یزدگردی، سنگی، ۲۸۳ ص).
اشکوری ۱۸۰/۱ آغاز از اینجاست، همانجا «فرهنگ واژههای دساتیر»؛ تبریز، دانشگاه، تسبیحی ۶۲؛ دانشگاه ۴۱۴۲/۱۵؛ سپهسالار ۲۵۶/۲؛ مجلس ۲۰۱/۷، همانجا ۴۴۳/۲۵ آغاز:
پناهم به یزدان از منش و خوی بد و زشت.
اته ۲۸۲۷، ۲۸۲۶؛ بادلیان ۲۴۰۲؛ بمبئی، رهاتسک ۱۹۴، ۱۹۴، ۱۹۵، ۱۹۵؛ ریو ۱۰۱۵/۳، ۱۰۳۸، ۱۰۴۶؛ بشیر حسین، شیرانی ۴۲۳/۳(۲ نسخه)؛ موزۀ بریتانیا، چاپی ۱۸۷.