خلاصة الترجمان فی تأویل خطبة البیان
ج ۷، ص ۳۳۰–۳۳۱
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۷، ص ۳۳۰–۳۳۱
*خلاصة الترجمان فی تأویل خطبة البیان.
محمد فرزند محمود دهدار (← الف انسانیت). در گزارش خطبۀ عرفانی مشهور به «خطبة البیان» منسوب به حضرت علی (ع)، با سربندهای «انا، انا» و سرآغاز: الحمد لله بدیع السماوات و فاطرها (ذریعه ۲۰۰/۷). ترجمه برای عبد الرحیم خانخانان، به سال ۱۰۱۳ ق. (← فیض جود علی) / ۴-۱۶۰۵ م نگاشته است.
نخست «مقدمه» ای است بلند، و پس از پایان شرح، قصیدهای است در ستایش ایشان که در آن آمده:
ز فیض جود علی چون رسیدم این توفیق چنان رواست که تاریخش از همان رسدم.
آغاز: الحمد لله الذی خلق الانسان و علمه البیان... بعد، چنین گوید پیکرۀ گفتار و صورت
دیوار محمّد بن محمود... خلاصة الترجمان فی تأویل خطبة البیان.
مشترک ۱۴۳۰/۳(۲ نسخه)؛ همانجا ۶/۱ «الف انسانیت» او؛ نسخهها ۱۱۳۸/۲ (۱۲ نسخه)؛ ذریعه ۲۰۰/۷ «خطبة البیان» متن و چند گزارش آن، همانجا ۲۱۹ «خلاصة الترجمان...»، همانجا ۲۱۰/۱۳ که در آنجا شش «شرح» این خطبه را نشانی داده؛ اعلام ۲۰۸۱/۳؛ مشار، مؤلفین ۷۹۱/۵؛ نفیسی ۳۹۷/۱، همانجا ۸۰۷/۲ دهدار که از این کارش نام نبرده.
آستان قدس ۸۳/۵؛ همانجا، خامنهای ۳۶۹، ۳۴۳؛ همانجا، نامگو ۲۳۷؛ ادبیات، تهران ۳۲۴/۱؛ تهران، نوربخش ۶۱/۱، ۱۱، همانجا ۲۶/۲؛ دانشگاه ۲۷۱۰/۷؛ دو کتابخانۀ مشهد ۷۴۴؛ شیراز، ملی ۱۹۴/۱، ۱۹۵؛ تهران، مروی ۲۸۵، ۳۰۲؛ مجلس ۱۰۸۳/۱۰، همانجا ۶۱؛ همانجا ش ۵۳۷۰/۲؛ فیلم ۷۵۱/۱؛ ملک ۶۹/۹، ش ۵۸۴۵/۹؛ نشریه ۲۱۸/۵؛ مجلۀ نور علم، دویست و سی نسخه ۹۲؛ همدان، مقصود، آخوند ۳۴۹ «ترجمه فی خطبة البیان» با سرآغاز دیگر؛ یزد شیروانی ۱۴۳۷/۴.
اته: ۱۹۲۲؛ مرآة العلوم ۶/۲ «خلاصة الترجمان (!) فی تأویل خطبة البیان».