جواهر الاسرار
ج ۷، ص ۲۷۱–۲۷۲
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۷، ص ۲۷۱–۲۷۲
*جواهر الاسرار. شیخ آذری، نور الدّین محمد فرزند عبد الملک اسفراینی،
با آن چنانکه به خامۀ خود در «کنز السالکین» (ذریعه ۱۵۸/۱۸) نوشته است، که نام او به چند گونۀ دیگر نیز آمده است (نسخه ۱۱۱۶/۲).(۷۸۴-۸۶۶). چند دانشی عرفانی است، در ۴ «باب»: ۱ - اسرار کلام
الله، (حروف مقطعه)، ۲ - اسرار احادیث نبوی، در ۹ «سر»، ۳ - اسرار کلام اولیا، ۲ «فصل» و هر فصل در چند «سر»، ۴ - کلام شعرا، در ۱ «مقدمه» در صنایع شعری، سپس ۱۰ «فصل»: ۱ - اشکال قصاید مشهوره، ۲ - اشکال قصاید مجهوله، ۳ - اشکال غزلیات مشهوره، ۴ - اشکال غزلیات مجهوله، ۵ - اشکال مقطعات، ۶ - اشکال مثنویها، ۷ - رباعیها، ۸ - اشکال شاعری و ما یتعلق به، ۹ - اشکال معمیات، ۱۰ - اشکال لغز، (نسخۀ گنجبخش).
وی پیش از این، به سال ۸۳۰ ق/ ۶-۱۴۲۷ «مفتاح الاسرار» را نگاشته بود، سپس در ۸۴۰ ق / ۶-۱۴۷۷ این کتاب را از آن بیرون کشیده، مطالبی بر آن افزوده، «جواهر الاسرار» نامیده است. در کنارۀ «اشعة اللمعات» عراقی، جامی، تهران، ۱۳۵۳ ق چاپ سنگی شده است.
آغاز ۱: یا مفتح الابواب افتح باب قلبی...
حمد و ستایش آن علیمی را که عنقای.
آغاز ۲: سپاسی که از روی گویایی خرد بر ذمت خانواده.
نسخهها ۱۱۱۵/۲(۷ نسخه)؛ مشترک ۸۱۳/۱ بخش چند دانشی (۳ نسخه)؛ صفا ۳۲۸/۴؛ ذریعه ۲۶۰/۵ «جواهر الاسرار» و ۸۷/۸ پابرگی و ۱۵۸/۱۸ «کنز السالکین» و ۳/۹ «دیوان آذری»؛ اعلام ۴/۱ آذری؛ مجمع الفصحا ۶/۲؛ فرهنگ سخنوران (ج ۱) ۳؛ مشار ۱۶۱۱/۲ (دو عنوان) (چ، تهران، ۱۳۵۳ ق، در کناره «اشعة اللمعات»، سنگی).
ادبیات ۱۹۰/۱ آغاز برابر ۱؛ اشکوری ۲۶، ۳۳۴-۳۳۵؛ اشکوری، احیاء ۲۱/۳؛ چاپ سنگی، تبریز ۱۲؛ دانشگاه ۱۷۵۵/۱۰، همانجا ۲۳۱۹/۱۲ آغاز برابر ۲؛ دایرةالمعارف ش ۷۶ عکسی؛ فیلم ۷۰/۱ نسخۀ بادلیان؛ مجلس ش ۵۸۸۲/۲؛ همانجا ج ۴۷۹/۲ آغاز برابر ۱؛ ملک ۱۹۲/۲ ش ۱۵۰۲.
ازبکستان، اکادمی سلیمانف ۸۳/۲؛ ازبکستان، تاشکند ۵۱۴/۶(۷ نسخه)؛ اشپرنگر، اوده ۳۱۶؛ استانبول، دانشگاه ۱۹ آغاز برابر نمونۀ ۱؛ بادلیان ۱۷۵ الیوت؛ بلوشه ۸۴؛ شوروی، سالتیک، شدرین ۱۲۵/۱ جلال الدّین...؛ فرهنگستان، نامگو ۱۴۴/۱(۳ نسخه)؛ گنج ۳۹۹/۱ بخش چند دانشی (۲ نسخه).