انساننامه
ج ۶، ص ۸۱
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۶، ص ۸۱
*انساننامه:
انسانیه: قیافهشناسی. نام نگارنده در دیباچه نیامده است ولی منسوب به میر سید علی همدانی (← عقلیه) است و نسخههایی از آن در برخی از مجموعه رسالههای او آمده است.
انواری آن را از یکی از مریدان خواجه اسحاق ختلانی که وی از خلفای همدانی است دانسته است. و در آغاز برخی نسخهها پیش از سرآغاز و یا در انجام از آن امیر سید محمد نوربخش (د ۱۴۶۴/۷۹۶ م) که یکی از خلفای همدانی و ختلانی پیشگفته است دانسته شده است. (← قیافهشناسی).
دو نسخهای که من دیدهام، دارای ۲ «باب» بوده به نثر آمیخته به نظم: ۱ - در بیان حلیت و صورت ظاهر انسان و اعضا و جوارح او که کیفیت هر عضوی دلیل بر چه صفتی است، ۲ - در بیان سیرت و صفت انسان و احوال و مقامات و منازل و کیفیت هر مرتبه از مراتب ارباب دل.
دکتر محمد ریاض (پاکستانی) «انساننامه» و «قیافهشناسی» او را یکی میداند، که اقتباس گونهای از «ذخیرة الملوک» اویند.
آغاز: حمد و سپاس و ثنای بیقیاس حضرت صانع حکیم را که به موجب خمرت طینت آدم.
مشترک ۹۴۲/۲(۲ نسخه)؛ نسخهها ۷۴۲/۲(۲ عنوان)، ۱۰۵۰ «انسانیه» (۱ نسخه)، همانجا ۱۳۱۳/۲ «قیافهشناسی»؛ ذریعه ۳۹۰/۲ از نوربخشی؛ اعلام ۱۰۷۰/۲؛ طبقات ۱۵۰/۸؛ صفا ۱۲۹۷/۳؛ شعرای کشمیر ۸۸۴/۲-۹۱۹ نام ۱۹ کار همدانی از آن میان دو رساله در معرفت صورت و سیرت انسان؛ انواری، نشریه ادبیات آذر پادگان ۱۳۲۹ خ/ ۲۸۹-۳۶۳؛ احوال و آثار همدانی؛ مشار، مؤلفین ۲۸۱/۴.
دانشگاه ۷۳۰/۱۶ در علم فراست از نور بخشی؛ شیراز، شاهچراغ ۳۳۹/۲؛ فیلم ۵۸۳/۱ «قیافهشناسی»؛ مجلس ۱۵۱/۱۳ «انساننامه» بینام نگارنده؛ ملک ش (۵) ۴۲۷۴ «انسانیه» در مجموعه رسالههای همدانی؛ نشریه ۵۶۰/۵ «انساننامه» از نوربخشی.
ترکیه، مغنیسا ۲۹۱ «قیافتنامه» نوربخش؛ توپکاپی ۱۱۰/۱ «قیافهشناسی»؛ ریو ۸۳۵/۲ «رساله در معرفت صورت و سیرت انسان»؛ مدینه، عارف حکمت ۵ ف.