مدخل فهرستواره کتاب‌های فارسی

مختار الاختیار علی مذهب المختار

ج ۶، ص ۶۰۰–۶۰۱

فهرستواره کتاب‌های فارسی

ج ۶، ص ۶۰۰–۶۰۱
*مختار الاختیار علی مذهب المختار. از قاضی اختیار تربتی هروی، اختیار الدّین حسن فرزند غیاث الدّین حسینی (د ۱۵۲۲/۹۲۸ م). در دیباچه گوید: که چندگاه در هرات متصدی امور فتوا و متکفل مهمۀ قضا هستم، از من خواسته شد، دربارۀ امر قضا و آداب قضا به نوشتن سجلات به فارسی - که زبان متعارف است کاری بنگارم. به سال ۲/۸۹۸-۱۴۹۳ م، در ۳ «مبحث» ساخته است: مبحث یکم. آداب و رسوم و احکام و آنچه از توابع آن است، ۱۰ «مجلس»: مجلس ۱ - در ۳ «قضیه»، در بیان قضاوت و صحت و تقلید از آن، ۲ - قبول قضاوت یا احتساب، ۳ - خصوصیات و متعلقات آن، چهار «قضیه»، ۴ - اخذ کفیل، ۵ - سوگند خوردن، هفت «قضیه»، ۶ - تزکیه و تعدیل، ۷ - حبس، در ۳ «قضیه» (کیفیت حبس، کسانی که می‌توان و یا نتوان حبس کرد، رفتار با زندانی)، ۸ - وکالت و توکیل، ۹ - وصایت و قوامیّت، ۱۰ - آنچه از توابع قضاوت است، شش «قضیه»، مبحث دوم، در شروط از حجج و وثایق، در ۱ «دیباچه» و ۲۲ «کتاب» و ۱ «خاتمه» در ۳ «باب»: کتاب ۱ - خریدوفروش، ۲ - وثایق نکاح، ۳ - وثایق طلاق، ۴ - عتاق، ۵ - وکالت، ۶ - کفالت، ۷ - حوالت، ۸ - هبت، ۹ - ودیعت، ۱۰ - عاریت، ۱۵ - اجارت، ۲۰ - مضاربت، ۲۱ - مزارعت، ۲۲ - معاملت و مساقت، مبحث سوم در بیان محاضر و سجلات و ما یتعلق بها. آغاز ۱: خطبۀ حمد الکتاب کریم حجة قاطعه... اما بعد، فیقول العبد.... که چون تمهید قواعد مؤسسه. آغاز ۲: بعد از حمد خالق قوی و قدر حاکم.... فیقول (برابر نمونۀ ۱). آغاز ۳: حمد له. صلات. فیقول العبد (برابر نمونۀ ۱). مشترک ۲۴۴۶/۴(۱۳ نسخه)؛ کشف الظنون ۷۴/۱ «اساس الاقتباس» او؛ اعلام ۱۴۹/۱؛ طبقات ۱۸/۱۰؛ نفیسی ۲۷۸/۱؛ هدیة العارفین ۳۱۷/۱؛ گلچین، تاریخ تذکره‌ها ۵۰۹/۲ که نادرست آن را از حماسه‌های تاریخی دانسته؛ صفا (۳) ۱۶۱۰/۵. نشریه ۲۳۵/۸، همان‌جا ۲۰/۹؛ یزد، شیروانی ۱۷۵۸/۵. ازبکستان، تاشکند ۲۹۲/۴(۲ نسخه)؛ بنگال، آسیاتیک ۷؛ پیشاور، عبد الرحیم
۳۵۵/۱؛ فرهنگستان، نامگو ۵۳۴ (۵ نسخه)؛ فرهنگستان، نامگو، فارسی ۳۹۹ (همان ۵ نسخه؛ ش ۱۸۶۸ ،B ۲۱۹۰ ،B ۲۲۷۸ ،B ۲۵۰۰ ،B ۱۴۸۱ ؛(C گنج ۹۷۳/۲ ش ۱۹۶۲؛ ۹۷۴ ش ۶۲۷۰، همان‌جا ش ۹۷۱، ۸۷۷۷؛ گنج، نامگو ۵۳۴ (۳ نسخه)؛ نوشاهی، موزه ۳۱۵.

گزارش اشکال یا پیشنهاد