ظفرنامه
ج ۶، ص ۵۲۲–۵۲۳
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۶، ص ۵۲۲–۵۲۳
*ظفرنامه.
نصیحتنامۀ بوذرجمهر. منسوب به بزرگمهر فرزانه. که به زبان پهلوی بوده و گفته میشود، ابن سینا (د ۴۲۸ ق/ ۱۰۳۷ م)، به روزگار جوانیش، به دستور نوح سامانی (۳۶۶ - ۳۸۷ ق) آن را به فارسی برگردانده است هرچند گفته شده شیوۀ آن با «دانشنامه» شیخ نزدیک نیست، و در هیچیک از منابع کهن ثبت نگارشهای او نیز، این نام نیامده است.
در برخی از نسخهها پرسشها از نوشیروان و پاسخها از بزرگمهر است، و در برخی پرسشها از بزرگمهر و پاسخها از استاد، و در برخی پرسشکننده ناشناس و پاسخ از بزرگمهر است (← مشترک).
به هر روی پندها ریشۀ ایرانی دارد، که به عربی درآمده و باز به فارسی برگردانده شده است.
به کوشش شفر ۱۸۸۳ م، سپس به کوشش زندهیاد دکتر غلام حسین صدیقی، ۱۳۳۰ خ، و یکبار به نام» «پیروزینامه» به کوشش کاظم رجوی، ۱۳۳۳ خ چاپ شده است.
معمولا بدینگونه آغاز میشود: در یک نوروز، انوشیروان از بوذرجمهر میخواهد، که کتابی نیکو برایش بسازد، بزرگمهر با مراجعه به ارسطاطالیس این را میسازد.
آغاز: حمد له. بدانکه آوردهاند که روزی پادشاه نوشیروان عادل خواجه بزرجمهر را که وزیر او بود طلب کرد و فرمود برای من کتابی پرداز.
مشترک ۲۳۸۱/۴(۲۲ نسخه)، همانجا ۱۶۸۹/۳؛ نسخهها (۲) ۱۶۴۵/۲(۳۵ نسخه)؛ ذریعه ۱۹۹/۱۵ «ظفرنامه»، همانجا ۱۶۹/۲۲ «نصایح»؛ صفا ۶۲۷/۱؛ مهدوی، مصنفات ۲۸۱ ش ۱۸۳ «ظفرنامه» آغاز از اینجاست؛ نفیسی ۳۱/۱ که آن را یکی از ۴ کار فارسی ابن سینا دانسته؛ کشف الظنون ۱۱۲۰/۲؛ پیشگفتار چ صدیقی (۶ نسخۀ کهن)؛ تفضلی، تاریخ ادبیات ایران ۱۸۰ «اندرزنامهها».
آستان قدس، نامگو ۳۹۹ (۲ نسخه ش:
۲۱۲، ۲۱۳)؛ آستان قدس ۴۴۵/۶ (همان ۲ نسخه)؛ اشکوری - مرعشی ۱۷۹/۲۲؛ الهیات، تهران ۳۰۶/۱ «پاسخ ارسطاطالیس»، «ظفرنامه، خردنامه»؛ حقوق ۱۶۲ (۲ نسخه)، ۳۷۵؛ دانشگاه ۲۸۳/۳، ۶۶۸، همانجا ۲۳۱۳/۶، همانجا ۲۶۷۶/۱۲، همانجا ۳۰۹۵/۱۳ «پند بزرگمهر»؟، همانجا ۳۸۸۶/۱۴، همانجا ۴۲۴۴/۱۵؛ دایرةالمعارف ۱۷۳/۱ ش (۳) ۱۱۵ سلطانی «ظفرنامه: پیروزینامه»؛ سپهسالار ۳۰۹/۵(۲ نسخه)؛ فیلمها ۴۲۳/۱، ۵۲۸، ۵۳۳، ۵۴۴، ۵۸۵، ۷۲۴، ۷۳۴، همانجا ۲۶۳/۳؛ قم، مسجد اعظم ۵۵۳، ۶۳۶ «پندنامه...: ظفرنامه»؛ گلپایگانی، نامگو ۵۱۹ ش ۵۶/۱۲؛ گوهرشاد، مشهد ۱۵۱۱/۳، ۱۵۶۹؛ مجلس ۲۴۲/۳ همانجا
۲۳۵/۱۱؛ مرعشی ۳۰۳/۲۹ «ظفرنامه» ناشناخته؛ ملک ۸۶/۶، همانجا ۸۵/۷، ۱۴۸، همانجا ۳۸۴/۸، ۳۸۵، ۳۸۶؛ ملی، تهران ۷۲/۲؛ نشریه ۲۲۲/۱، همانجا ۹۷/۲، ۱۲۱، همانجا ۶۷۹/۴، همانجا ۲۰۱/۵.
اته ۹۵۸/۱ ش ۱۷۶۲، ۱۱۷۹ ش ۲۱۵۱، ۱۴۸۴ ش ۲۷۳۷ «دستورالعمل بوذرجمهر»؛ ازبکستان، تاشکند ۸۸/۳(۶ نسخه)؛ ازبکستان، سلیمانف ۲۳۹/۲ ش ۷۳۱، ۲۹۶ ش ۸۸۲ «نصایح بوذرجمهر»؛ استانبول، دانشگاه ۲۳۵؛ ایوانف ۶۵۵ ش ۱۳۶۹؛ بادلیان ۷۶۷/۲؛ بلوشه ۱۰۵/۱، همانجا ۲۸/۲ «رسالۀ پند و اندرز»، همانجا ۹۴/۴ ش ۲۱۴۰؛ بنارس، دانشگاه ۱۷۱ (۲ نسخه)؛ ترکیه، مغنیسا ۳۴۷؛ خضر نوشاهی، همدرد ۸۲، «ظفرنامه: نصیحت نامۀ بوذرجمهر»؛ ریو ۵۲/۱ «نصیحتنامۀ بوذرجمهر»؛ سالتیک، شدرین ۴۲/۲(۲ نسخه)؛ قاهره، دار الکتب ۶۳/۲ «کلمات حکمیه بوذرجمهر»؛ کراچی، انجمن، سرفراز ۳۸ ش ۲۳۸؛ کراچی، همدرد، ندوی ۱۷۱/۱؛ گنج ۹۴۴/۲ «ظفرنامه» (۹ نسخه) ش ۷۰۰۹؛ ۴۰۷۷؛ ۸۰۳۱؛ ۹۴۵؛ ۷۲۱۳؛ ۳۹۷؛ ۵۷۷۹؛ ۸۹۵۵؛ ۹۴۶؛ ۵۸۷۸؛ مدرس ۳۵۱/۱ ش ۲۵۵ «نصیحت بزرجمهر»، همانجا ۶۵۰/۲ ش ۵۷۱؛ مصر، خدیویه ۴۷۷/۲؛ مرآة العلوم ۲۹۰/۳؛ موزۀ بریتانیا، چاپی ۳۳۷ «پرسشهای انوشیروان پادشاه»؛ نوشاهی، موزه ۳۰۹؛ نوشاهی، انجمن ۶۶.