تعریف الانام فی ترجمة (بحقیقة) المدنیة و الاسلام
ج ۶، ص ۳۹۷
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۶، ص ۳۹۷
*تعریف الانام فی ترجمة (بحقیقة) المدنیة و الاسلام.
از حاج آقا بزرگ تهرانی (منزوی)، نگارندۀ «الذریعة» و جز آن. (د ۱۳ ذیحجۀ ۱۳۸۹ ق/ ۲۰ ژانویه ۱۹۷۰ م). ترجمۀ المدنیة و الاسلام فرید وجدی است، که در ۳ ذیحجۀ ۱۳۲۷ ق/ ۲۰ ژانویۀ ۱۹۰۹ م به انجام رسیده است. در آن نشان داده شده است که اسلام به رغم مخالفان، با تمدن امروزی غرب جور است.
این گفتار در ۳ ذیحجه ۱۳۲۷ ق به دستور استادشان شیخ اسماعیل محلاتی (د ۱۳۳۷ ق) (← لآلی مربوطه فی وجوب المشروطه) در نجف به انجام رسیده، و نزدیک به نیمی از آن در شمارههای مجلد «درة نجف» چاپ شده است.
(ذریعه ۱۲۶/۸).
مترجم (در این برگردان ویرایش و بخشبندی خود را داشته است. در ۳ «مقدمه» و ۲ «مقصد»: مقدمه ۱ - خودشناسی و بیان حقیقت انسان، ۲ - در تکلیفشناسی، حقیقت زندگی، ۳ - امور چند که پیش از ورود به مقصد باید روشن گردد. مقصد اول در بیان ناموسهای بزرگ مدنیت که به واسطۀ آنها ممالک اروب و اهل آن ترقیات علمی و اخلاقی کرده، در ۳ «فصل».
مقصد دوم در قواعد ثانویه که از نتایج آن نوامیس بروز کند، در ۳ «قسم» و چند «بحث» و «فصل» ها. خاتمه در منشأ تنزل مسلمین، در ۲ «مطلب».
آغاز: ثنای نامحدود یگانه مقصودی را سزاست که به قلم قدرت... و بعد، چنین گوید بندۀ مسمی محمد محسن المدعو به آقا بزرگ بن الحاج علی التهرانی.
انجام: تمام شد ترجمۀ کتاب مدنیت و اسلام و الحمد لله علی الاتمام در شب جمعه سوم شهر ذی حجة الحرام [...] ۱۳۲۷ ق.
اعلام ۱۹۴/۱ محلاتی؛ طبقات ۱۶۳/۱۴ محلاتی.
اصل نسخه: کتابخانۀ مجلس، عکسی آن در دایرةالمعارف، ش (۳) ۷۸۰.