هشت بهشت
ج ۶، ص ۲۵۸–۲۵۹
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۶، ص ۲۵۸–۲۵۹
*هشت بهشت.
از ابو یعقوب یوسف قراباغی محمد شاهی فرزند محمد جان، که در بخارا روزگاری ملازمت «مقتدازادۀ پادشاهان»...
«خردسال بزرگافعال» را داشته. و نیز از مرادش خواجه سعد یاد میکند که از وی خواسته که بنویسد: «کیفیت خواب دیدن چیست و آنچه دیده میشود از آینده و گذشته در کجا دیده میشود». [دیباچه]. وی ملا یوسف معروف به کوسج (د ۱۶۴۴/۱۰۵۴ م) است که «حاشیه» ای بر «شرح» دوانی بر «عقاید عضدی» در ۹۹۹ ق (یا بنوشتۀ کشف الظنون در ۱۰۰۰ ق/ ۱۵۹۱ م) نگاشته است. [مشترک ۹۹۲/۲].
در ۱ «خطبه» و ۷ «جنان» که با «خطبه» میشود هشت بهشت... و هر جنان در چند «چمن»:
جنان اول: در ۳ «چمن»: ۱ - در بیان حقیقت نسبت میان نفس ناطقه و بدن، ۲ - قوای حیوانی و حواس، ۳ - نسبت به وجه دیگر. جنان دوم: در اقسام خواب و وجه دیدن و کیفیت دیدن، در ۶ «چمن»: ۱ - اقسام خوابها، ۲ - در وجه دیدن این چنین خوابها و ندیدن در بیداری... جنان سوم:
در ۲ «چمن»: ۱ - خوابهای انفسی، که به ذات و نفس بیننده تعلق دارد، ۲ - مراتب نفس، جنان چهارم، در بیان کیفیّت وحی و الهام، که در
بیداری رخ دهد، در ۲ «چمن»: ۱ - در بیان وحی و الهام...
آغاز: هست به حق از تو رهی مستقیم...
الهی حمد و ثنای تو گویم ترسم، و اگر هیچ نگویم ترسم، و از این گفتن هم ترسم.
نسخهها ۸۶۶/۲(۱ نسخه)؛ مشترک ۹۹۱/۲(۲ نسخه)؛ کشف الظنون ۱۱۴۴/۲؛ ذریعه ۲۲۵/۲۵، همانجا ۱۲۵/۶ «حاشیه» بر «شرح العقائد العضدیة»؛ اعلام ۲۶۸۶/۳.
دانشگاه ۷۰۰/۸؛ نشریه ۲۶۹/۸، همانجا ۱۲۴/۹، همانجا ۴۰۴/۱۰ نسخههایی در شوروی.
شوروی، سالتیک، شدرین ۲۵۲/۲؛ فرهنگستان، نامگو ۶۰۶/۱-۶۰۷(۴ نسخه)؛ گنج ۴۶۴/۲؛ نوشاهی، موزه ۱۵۷.