سؤال و جواب شمس الدّین جوهری سمنانی
ج ۶، ص ۱۷۱
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۶، ص ۱۷۱
*سؤال و جواب شمس الدّین جوهری سمنانی.
از رشید الدّین فضل الله همدانی (۶۴۸-۷۱۸ ق/ ۱۲۵۰-۱۳۱۸ م). (← اسئله و اجوبه). در پاسخ «مولانا معظم شمس الدّین جوهری» که از خود در دیباچه به محمد بن جوهری السمنانی، یاد کرده است. در ۶ بند: ۱ - تسلسل در جانب علت محال است. اما در جانب معلول جایز، ۲ - حصول موالید سهگانه به واسطۀ فعل و انفعال عناصر اربعه، ۳ - تقدیم واجب بر عالم تقدم ذاتی باشد و بر چه وجه.
۴ - حرکات چهار است: ارادی، طبیعی، قشری و عرضی. پس حرکت نبض چگونه است؟، ۵ - حرکات چگونهاند؟ ۶ - اختلاف نفوس بشری، اختلاف اخلاق و صور، کیفیت حصول آتش در قعر بحر.
خواجه تکتک پرسشها را به شماره از «جواب یکم» تا «جواب ششم» پاسخ گفته است.
و در پاسخ سوم برمیآید که نام مجموعه «کتاب اسئله و اجوبۀ رشیدیه» است. در آن نام چند تن از نامآوران روزگارش آمده است (← هفتاد مقاله ۸۵۰/۲) و نیز از رسالۀ خود به نام «فیض و فیاض» نام میبرد. این گفتار (سؤال و جواب...) در ص ۷۳-۹۱ چاپ فاکس میله جای دارد.
آغاز: بعد از حمد باری عزّ و علا، و درود بر سرور انبیا... چنین گوید محرر این کلمات...
«محمد بن جوهری السمنانی».
منزوی، هفتاد مقاله، ۸۴۹/۲؛ سلطان قرایی، مجلۀ مهر، س ۸ (مرداد ۱۳۳۱ خ، ۲۸۰؛ اعلام ۱۷۹۱/۲.
دایرۀ المعارف، ش (۱۱) ۷۲۱ عکسی.
گنجبخش ش ۱۳۷۸۹.