پیشگفتار جلد ۴
پیشگفتار مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
یکی از طرحهایی که مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی از ابتدای کار، در زمرۀ برنامههای خود داشت، تدوین فهرستی تحقیقی دربرگیرندۀ کتابهای سراسر جهان اسلام، از آغاز دعوت اسلامی تا پایان قرن ۱۳ ق.
بود. اجرای این طرح سالها پیش شروع شد و هزاران برگه نیز فراهم آمد تا اینکه در زمستان ۱۳۶۹ خ. استاد احمد منزوی طرح کتابنامهای دربرگیرندۀ همۀ آثار مکتوب فارسی، شامل کتابها، رسالهها و نامهها - از کهنترین آثار تا پایان چاپ سنگی - را به این مرکز ارائه کردند که برحسب موضوع، و هر موضوعی به ترتیب الفبایی نام اثر تنظیم شود.
این کار را ایشان از ۱۳۶۱ خ. در پاکستان در «مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان» آغاز کرده بودند، ولی به علت رنجوری و تنگی محیط تحقیق، امکان ادامۀ کار را در پاکستان و هند نداشتند؛ ازاینرو، چون میخواستند از امکانات مالی و فنی و علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی بهره گیرند، اجرای طرح خود را به این مرکز پیشنهاد کردند. این مرکز پس از بررسیهای لازم چون طرح ایشان را در راستای برنامۀ تدوین فهرست مورد نظر خود دید، آن را به عنوان بخشی از کل طرح پذیرفت.
برگههایی که در اسلامآباد پاکستان فراهم شده بود، به تهران منتقل گردید و در اختیار ایشان قرار گرفت تا به همراهی گروهی از پژوهشگران جوان این مرکز - که نام برخی از آنان در پیشگفتار استاد بر مجلّد یکم و این مجلّد فهرستواره آمده است - طرح خود را دنبال کنند.
استاد منزوی از پایان زمستان ۱۳۶۹ خ. در این مرکز به کار خود پرداخته و مجلّدهایی از آن به شرح زیر تألیف و به چاپ رسانده است:
جلّد یکم شامل بخشهای سفرنامه، جغرافیا، داستانها، تاریخ جهان. سال ۱۳۷۴ خ.
جلّد دوم دربرگیرندۀ بخشهای تاریخ ایران، تاریخ شبه قارۀ هند. سال ۱۳۷۵ خ.
جلّد سوم بخشهای تاریخ پیامبران و امامان، زندگینامۀ سرایندگان، زندگینامۀ پیران و بزرگان. سال ۱۳۷۶ خ.
(این مجلّدات در سلسله انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی انتشار یافته است).
جلّد چهارم دربرگیرندۀ بخشهای ریاضی، دفترداری، ستارهشناسی و اختربینی. سال ۱۳۷۸ خ.
جلّد پنجم دربرگیرندۀ بخشهای دانشهای تجربی از طبیعی، پزشکی، داروسازی و کیمیا. ۱۳۷۹ خ.