منهاج الاستخراج
ج ۴، ص ۳۰۷۰
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۴، ص ۳۰۷۰
*منهاج الاستخراج.
از محمد علی مشهور به مبشر خان، سدهی ۱۸/۱۲ م، که شهرت او را مشیر خان و میر خان نیز یاد کردهاند. نسخهای که من در دایرةالمعارف دیدم مبشر خان آمده است.
به نام میرزا علی رضا خان. در دیباچه از محمد شاه و رصدخانهی شاهی جهانآباد هند و از کارسوایی جی سنگه (د ۱۷۴۳/۱۱۵۶ م)، یعنی «زیج جدید محمد شاهی» (هف) یاد میکند. و مینویسد که میرزا خیر اللّه را در شاهجهانآباد (دهلی) دیدار کرده است. و این خیر اللّه بایستی همان خیر اللّه فرزند لطف اللّه (د ۱۱۴۵ ق) از خاندان معماران و ریاضیدانان لاهور باشد (مشترک ۱۸۶/۱، ۳۰۵).
در استخراج تقاویم و اوساط کواکب و اعمال دیگر. دنبالهای بر «زیج الغ بیگ» (هف) و دگرگونیهایی در آن: در ۴ «مقاله»: یکم در استخراج تاریخ هجری، دوم در معرفت طالع وقت، سوم در معرفت روش ستارگان و مواضع ایشان. در ۱ «مقدمه» و ۴ «باب»: مقدمه در تعدیل ایام. باب ۱ - در ۲ «فصل»: فصل ۱ - در تحصیل اواسط آفتاب در وقت مطلوب، ۲ - در استخراج تقویم قمر. چهارم در تحصیل تقاویم خمسهی متحیره، در ۲ «باب»: ۱ - در اوساط کواکب، ۲ «فصل»، ۲ - در استخراج تقاویم خمسهی متحیره، نیز ۲ «فصل»: فصل ۱ - در استخراج تقویم علویه و عرض آن...
آغاز: شکر و سپاس بیحد و قیاس قدیری را سزاست، که به قدرت... اما بعد، افقر و احوج...
محمد علی المشتهر به مبشر خان.
نسخهها ۳۵۶/۱(۳ نسخه)؛ ذریعه ۱۵۵/۲۳.
آستان قدس ۲۷۷/۱۰ «مناهج...» مبشر خان آورده؛ الهیات، مشهد ۲۹۶/۱ «منهاج...»؛ تراثناس ۲ ش ۲-۱۶۲/۳ که میرجان آورده؛ دانشگاه ۱۳۱۸/۹ «منهاج...»، همانجا ۲۵۷/۱۶ «منهاج...»؛ دایرةالمعارف، سلطانی ۲۴۹/۱ ش ۳۸؛ مجلس ۱۰۳/۲ نامش؛ ملی، تهران ۲۲۰/۳ «منهاج...»؛ نشریه ۶۷/۵ مبشر خان.