سراج الصالحین
ج ۳، ص ۲۱۶۲–۲۱۶۳
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۳، ص ۲۱۶۲–۲۱۶۳
سراج الصالحین.
بدر الدّین فرزند عبد السلام فرزند ابراهیم حسینی کشمیری (سدۀ ۱۰ ق) در کشمیر میزیسته، و در ۹۶۰ ق/ ۲-۱۵۵۳ م در مرو خدمت شمس الدّین یونس محمد صوفی مروی رسیده است. و تاریخ نگارشهایش نشان میدهد تا روزگار عبد اللّه دوم شیبانی (۹۹۶-۱۰۰۶ ق) میزیسته است.
در دیباچه میگوید که در مرو خدمت شمس الدّین پیشگفته رسیده، و پس از یک چله که در صحبت ایشان بوده است، آن مراد در گذشته است. و پس از بیست و پنج سال درمییابد که بایستی احوالات و سخنان آن مراد را در فصلها و بابهایی گرد آورد. و این کتاب را به نام «سراج الصالحین» به نام عبد اللّه بهادر خان بن اسکندر شیبان خان نگاشته است. نخست ۴۰ «فصل» است، در مسایل تصوف. فصل ۱ - حقیقت آدم، ۵ - علم، ۱۰ - نسیان، ۱۵ - بخل، ۲۰ - شکر، ۲۵ - قبض سپس بسط، ۳۰ - یقین، ۳۵ - ذکر، ۴۰ - فقر و فنا. آنگاه چهار «لوح»: لوح یکم. در ذکر آبا و اجداد شیخ یونس محمد در پنج فصل: ۱ - اوصاف حمیدۀ شیخ خدایی بردی یعنی نیای ایشان، ۲ - رفتن میرزا ابو سعید به مصاف اوزنحسن، ۳ - قتل میرزا ابو سعید، ۴ - خلافت سلطان حسین میرزا، ۵ - واقعات سلاطین خراسان در خدمت درویش بابا. لوح دوم در احوال بدایت و آثار طلب در ایشان، در شانزده کتیبه: ۱ - مشاهیر سلسلۀ خواجگان، ۲ - در طلب و ترک دنیایی شیخ، ۴ - ملاقات کردن امیر شاه صوفی را، ۶ - در احوال سفر در ترکستان... لوح سوم در سخنان ایشان، در هشتاد و یک قطعه در این بخش سرودههای وی نیز آورده شده است. لوح چهارم در کرامات و خوارق عادات ایشان، در بیست و یک کرامت. و در پایان توقیع الکتاب، در اخبار فوت ایشان، در ۱ «مقدمه» و ۳ «فصل».
نفیسی ۴۴۴/۱ تاریخ نگارش آن را ۹۸۶ ق/ ۱۵۷۸ م آورده و مینویسد تا پایان سدۀ دهم میزیسته است. و نام ۱۳ کار او را برشمرده است.
مشترک ۸۵۶/۱۱(۱ نسخه)؛ نسخهها
۱۱۹۰/۲ «سراج الصالحین و معراج الکاملین» بینام نگارنده؟؛ نفیسی ۴۴۴/۱؛ شعرای کشمیر ۱۳۲/۱ زندگینامه و این کارش.
نشریه ۶۷۰/۴ «سراج الصالحین و معراج الکاملین» بینام نگارنده؟، همانجا ۵۹/۹؛ گنج ۲۱۲۲/۴.