خلاصة الحیاة
ج ۳، ص ۲۱۲۳–۲۱۲۴
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۳، ص ۲۱۲۳–۲۱۲۴
خلاصة الحیاة.
قاضی احمد فرزند نصر اللّه تتوی دیبلی (کشته ۹۹۶ ق/ ۱۵۸۸ م). به دستور ملاذ الانام، دستور الحکماء و اسوة الوزرا...
ابو الفتح بن عبد الرزاق (حکیم ابو الفتح گیلانی د ۹۹۷ ق/ ۱۵۸۹ م)، در یک «فاتحه» و ۲ «مقصود» و ۱ «خاتمه» (دیباچه). وی قاضیزادۀ شهر تته بود که در ۲۲ سالگی شهر و دیار خود را رها کرده، برای آموزش پزشکی و حکمت به مشهد و یزد و شیراز و قزوین رفته، در دربار تهماسب
(۹۳۰-۹۸۴ ق) راه یافته است. پس از مرگ تهماسب در ۹۸۴ ق به مکه و ازآنجا به هند برگشته است. و در دربار اکبر (۹۶۳-۱۰۰۴) جایگاهی یافته است. و به دستور او آغاز به نگارش تاریخ هزارۀ اسلام را کرده است. تا در ۱۵ صفر ۹۹۶ ق در لاهور کشته شد. و پس از مرگاش دیگران کار او را دنبال کرده «تاریخ الفی» (← هف ۵۷۱/۱) نام گذاشتند. مهد الیه نیز حکیم ابو الفتح بن عبد الرزاق گیلانی (د ۹۷۷ ق/ ۱۵۸۹ م) (← خواص اغذیه. مشترک ۴۲۶/۱) میباشد.
فاتحه در ۵ «فتح»: فتح ۱ - آفرینش عالم و پایندگی جهان و آدم تا پیامبر، ۲ - مذاهب بنیآدم و تعداد طرق سالکان شرایع، ۳ - تعریف حکمت و خاستگاه و تقسیم آن، ۴ - پیدا شدن صناعت پزشکی، ۵ - حدود ولایت یونان و نسب ایشان در ۲ «مقصد»: مقصد یکم در حکمای پیش از اسلام.
مقصد دوم در حکمای روزگار اسلام، خواه مسلمان و خواه غیر مسلمان. خاتمه در بیان تعداد مذاهب. و به دنبال هر زندگینامه خلاصۀ اندیشههای آنان را آورده است. گویا نگارنده کتاب را به پایان نرسانده است.
آغاز: فتح کلام خیر انجام به نام حکیمی سزد که جمیع ذات وجود به حمد اوست... بعد، میگوید اضعف الخلق الی اللّه القوی احمد.
مشترک ۱۰۰۴/۲، ۱۰۰۵ (۱ نسخه)، همانجا ۱۱۵/۱۰ (نامش)؛ ذریعه ۲۲۶/۷ «خلاصة الحیاة» و یکی دیگر «خلاصة الحیوان» که هر دو همین است، همانجا ۹۵/۱۰ «رجال»؛ استوری ۱۱۱۰؛ فرهنگنویسی ۴۶؛ پاکستان مین ۳۸۸/۱؛ پاکستان و هند ۶۷۵/۴.
آستان قدس ۷۶/۷؛ ادبیات ۲۲۵/۱؛ ادبیات، حکمت ۱۵؛ اشکوری ۲۰۲/۷؛ چند نسخۀ خطی ۱۰۹/۱؛ دانشگاه ۲۴۴۲/۶ «تاریخ الفی» و این کارش، همانجا ۱۳۹۵/۹؛ دو کتابخانه ۷۴۵؛ مجلس ۳۱۹/۲ «خلاصة الحیوان»؛ مشهد، آستان قدس، الفبایی ۲۳۸؛ ملک ۲۲۹/۲، همانجا ۲۳۶/۵؛ ملی ۴۷۲/۶ که نام نگارنده نادرست آمده است؛ نشریه ۱۶۳/۱، همانجا ۷۰۳/۵، همانجا ۶۶/۸.
آصفیه، هندلیست ۳۱۸/۱ ش ۳۳؛ آکادمی علوم، زندگینامه ۶۵، ۶۶؛ ازبکستان، تاشکند ۲۲۴/۳؛ ایوانف، کرزن ۴۹۷؛ بانکیپور ۴۰/۳۱؛ تاجیکستان، دوشنبه ۱۸۶/۱؛ ریو ۱۰۳۵/۳ فرهنگستان، الفبایی ۱۷۳/۱(۲ نسخه)؛ گنج ۴۷۰/۲؛ مرآة العلوم ۴۲/۲.