حکایات الصالحین
ج ۳، ص ۲۱۱۷–۲۱۱۸
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۳، ص ۲۱۱۷–۲۱۱۸
حکایات الصالحین: جامع الحکایات.
حبیب رکن الدّین پهلواری قریشی. نگاشتهی ۱۰۶۰ ق/ ۱۶۵۰ م. نگارنده بایستی از مردم سند باشد. و پهلوار نیز گویا از بخشهای لوهری سند پاکستان است. در ۱۰۶۰ ه:
چو خاطر به تاریخ گشت آزمود ز هجرت یکهزار و شصت بنمود.
نام نگارنده و این تاریخ در «خاتمه» و نام کتاب در دیباچه «حکایات الصالحین» و در خاتمه «جامع الحکایات» آمده است. در دیباچه از مردمی یاد میکند که زبان عربی را نمیدانند. پس آن را به زبان فارسی ترجمه کرد که از زبان سندی نیز به گفتهی او آسانتر است.
بشیر حسین در فهرست شیرانی از مترجم نام نبرده است و شاید دو نسخۀ شیرانی نام مترجم را نداشته است. ولی مینویسد: «تکملۀ ترجمۀ خلاصة المفاخر» و یا «تکملۀ روضة (چنین) الریاحین» عبد اللّه بن اسعد یمنی د ۷۶۰ ق/ ۱۳۵۹ م میباشد. استوری (۱۰۵۶/۲) ترجمۀ آن را از عثمان بن عمر مشهور به کهف از متن عربی، بیتاریخ، یاد کرده است. هرچند همین نشانیها (۲۰ باب * ۱۰ حکایت) را دارد که چلبی (۶۷۴/۱) از «حکایت الصالحین» فارسی (ولی نگفته ترجمه است) از شیخ عثمان بن عمر کهف یاد کرده است. بیتاریخ. و شاید دو (یا چند - پس از این) ترجمه داشته باشد یکی نسخههای
گنجبخش، و دیگری روایت چلبی و استوری. اته / ۶۵۴ تنها نام آن را برده است.
برای نشانی از نسخۀ گنجبخش «باب پنجم در حفظ زبان و ترک آزار. حکایت آوردهاند که شیخ حسان بن ابی بستان، روزی با مریدان خویش در بازار میرفت. اتفاقا در جایی دیواری نو در نظرش آمد. یکی از یاران را پرسید، که این دیوار کی برآوردهاند؟ که پیش از این ندیده بودم.
این بگفت و پشیمان شد. و با نفس خود گفت...
در ۲۰ «باب» و هر باب ۸ تا ۱۰ «حکایت»:
۱ - در طلب قوت حلال، ۲ - در ریاضت نفس، ۳ - در مجاهدت، ۴ - خوف از خدا، ۵ - حفظ زبان و ترک آزار، ۶ - تایبان و توبۀ ایشان، ۷ - کرامات اولیا، ۸ - دعای صالحان، ۹ - صدق نیات، ۱۰ - توکل به خدای، ۱۱ - سخاوت اولیا اللّه، ۱۲ - زهد امرا، ۱۳ - زهد زنان، ۱۴ - طاعت کودکان، ۱۵ - پرهیزکاری غلامان، ۱۶ - حکایت فقرا و ضعفا، ۱۷ - درماندن و فریادرسی آنان، ۱۸ - وفات اولیا و کرامات آنان، ۱۹ - در خواب آمدن صالحان، ۲۰ - حکایتهای متفرقه. آغاز: سپاس بیقیاس مر حضرت صمدیت را که عشاق خود را... اما بعد، التماس نمودند جماعت مشتاقان، که از اکتساب زبان عربی بیمایه...
مشترک ۱۰۰۶/۶(۴ نسخه)؛ همانجا ۸۰۴/۱۱ (نامش)؛ تذکرهنویسی ۷۵۳ بینام نگارنده.
آصفیه، هندلیست ۴۱۶/۱؛ بشیر حسین، شیرانی ۴۲۱/۳؛ هندوستان ۲۵ بینام نگارنده.