عالمآرای عباسی
ج ۲، ص ۱۰۲۴–۱۰۲۵
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۲، ص ۱۰۲۴–۱۰۲۵
عالمآرای عباسی. اسکندر بیگ ترکمان منشی(۹۶۸-۱۵۶۱/۱۰۴۳-۳-۱۶۳۴ م).
منشی شاهعباس یکم (۹۹۶-۱۰۳۸ ق) بوده، و به نام همان شاه در ۱۶۱۶/۱۰۲۵ م بدان آغاز و تا ۸/۱۰۳۸-۱۶۲۹ م بدان میپرداخته است. تاریخ صفویان است، در ۳ مجلد:
جلد (۱). در نیاکان صفویان و شاهتهماسب (۹۳۰-۹۸۴ ق)، در ۱ «مقدمه» و ۱۲ «مقاله».
جلد (۲). شاهعباس یکم، رویدادهای سی سالۀ یکم (۹۹۶-۱۰۲۵ ق). که بایستی «خاتمه» ای نیز داشته باشد که در نسخههای شناخته شده هنوز به دست نیامده است.
جلد (۳). رویدادهای قرن دوم شاهی شاهعباس، یعنی ۱۲ سالی که به ۱۰۳۸ ق/ ۸-۱۶۲۹ م پایان مییابد. استوری (ص ۳۱۰) تقسیمبندی دیگری را گفته که به نوشتۀ ایرج افشار در پیشگفتار چاپ (ص پنج) تصور میشود مقصود از استوری قسمت مشهور به «ذیل تاریخ عالمآرا» میباشد.
در میانهها سرگذشت برخی از سرایندگان را نیز آورده است. و در پایان کار شاهتهماسب (۹۳۰-۹۸۴) به سرگذشت سران روزگار او از امیران و خوانین و سادات و دانشمندان و خوشنویسان و نقاشان و سرایندگان و جز آنان پرداخته است.
چاپ یکم ۱۳۱۴ ق سنگی و ناقص است.
چاپ دوم از روی چاپ یکم با فهرست و پیشگفتار استاد ایرج افشار، در دو جلد به سرمایه امیر کبیر ۱۳۳۴ خ چاپ شده است. و در پایان جلد دوم آن افتادگیهای چاپ یکم آورده شده است.
آغاز برابر چاپی: جلد ۱ - چون نشر محامد کبریایی الهی که بیرون از دایرۀ عقول و اوهام است. جلد ۲ - عنوان صحیفۀ سلطنت و عالمآرای پادشاهان کامکار و دیباچه. جلد ۳ - بعد از حمد و سپاس خالق آسمان و نیایش دارا و جهانآفرین.
مشترک ۱۷۰/۱۰(۱۴ نسخه)؛ نسخهها ۴۳۵۵/۶(۱۱۰ نسخه)؛ ذریعه ۲۶۳/۳ «تاریخ عالمآرای عباسی»، همانجا ۱۸۶/۱۱ «رسالۀ ذیل عالمآرای عباسی»، همانجا ۲۰۶/۱۵ «عالمآرای عباسی»؛ استوری ۳۱۰ «تاریخ عالمآرای عباسی»، ۸۱۴ زندگینامه، ۱۲۸۰ «تاریخ عباسی»؛ مشار ۱۱۰۱/۱ «تاریخ عالمآرای عباسی»؛ تاریخ تذکرهها ۶۸۱/۲ «عالم...»؛ تذکرهنویسی ۷۸۱؛ پیشگفتار چاپ ایرج افشار بر جلد دوم چاپ امیر کبیر؛ سعدی تا جامی ۵۰۷؛ یادداشتهای مهدی غروی: مجلۀ وحید ۴۵/۷، ۵۱؛ تاریخ افغانستان ۹۹/۱ «عالمآرای عباسی»؛ جرنل ۴۳/۴۰، همانجا ۲۷/۱۹۷۷/۲ بخش انگلیسی؛ صفا ۱۵۶۶/۳:۵، ۱۷۴۴؛ مارشال ۲۱۰ «تاریخ عالمآرای عباسی».
آستان قدس ۹۷/۳، همانجا ۱۳۹/۷، همانجا ۴۹/۹؛ ادبیات ۷۲/۱(۲ نسخه)؛ ادبیات، حکمت ۶؛ اشکوری ۲۸۸/۱۱، همانجا ۵۱/۱۹؛ تبریز، ملی، یونسی ۱۶۷/۱، ۱۶۸، ۱۶۹؛ تهران، مروی ۱۸۶؛ چاپ سنگ ۴؛ چهار کتابخانۀ مشهد ۱۵۱؛ دانشگاه ۱۶۱۱/۱۰، ۱۶۱۲، همانجا ۲۷/۱۶، ۴۸، همانجا ۱۳۰/۱۷؛ دو کتابخانۀ مشهد ۱۵۱، ۹۱۳؛ رشت، روشن ۶۴؛ سپهسالار
۳۱۰/۵، ۳۱۱ (۳ نسخه)، ۳۱۲؛ سلطنتی، اتابای، تاریخ ۲۶۷، ۲۶۹، ۲۷۱، ۲۷۳، ۲۷۵، ۲۷۷، ۲۷۹، ۲۸۱، ۲۸۳، ۲۸۵؛ سنا ۳۴۴/۱؛ ف. شهرستانها ۱۵۱/۱(۲ نسخه)، ۱۵۲؛ فاضل، مشهد ۲۰۰/۱، همانجا ۵۶۲/۲؛ فیلمها ۳۵/۱، ۱۴۰ (۲ نسخه)، ۱۴۱، همانجا ۱۵۹/۳، ۲۲۹؛ قم، مسجد اعظم ۶۰؛ گوهرشاد ۲/۱، ۷۷، ۱۱۹، ۲۵۱؛ مجلس ۱۴۸/۲، ۱۴۹، ۱۵۰، همانجا ۹۱/۱۶، همانجا ۱۳۵/۱۷، همانجا ۱۴۰/۲۱؛ مشهد، الفبایی ۴۰۰ (۴ نسخه)؛ ملک ۵۵۲/۳؛ ملی ۱۳/۱، ۱۸۳، همانجا ۵۳۷/۲، همانجا ۳۲۸/۳، همانجا ۶۵/۵، ۹۲، ۱۰۹، ۳۶۰؛ نشریه ۱۸۴/۱، همانجا ۸۸/۲، همانجا ۱۰۰/۳، ۱۲۲، ۴۲۹، همانجا ۳۷۶/۴، ۳۹۶، ۴۵۱، همانجا ۴۴/۵(۲ نسخه)، ۲۰۱، همانجا ۲۹۹/۶، ۳۰۱، ۳۰۲، ۳۰۴، ۳۰۵ (۲ نسخه)، ۳۰۶، ۳۰۷، ۳۰۸، همانجا ۲/۸، ۳، ۳۶، ۱۷۳، ۲۰۹، همانجا ۲۹۳/۱۰، ۳۶۲، ۴۰۱، همانجا ۱۱-۶۳/۱۲(۲ نسخه)؛ یزد، وزیری، شیروانی ۱۸۴/۱، ۳۰۲ که جلد سوم است، همانجا ۴۵۶/۲ (جلد اول)، ۴۷۹.
آسیاتیک سوسایتی، چاپی، ۸؛ آصفیه، هندلیست ۲۲۶/۱(۲ نسخه)، ۲۴۸ (۲ نسخه)، همانجا ۱۰۲/۴؛ آکادمی علوم، چاپی ۴۱/۱؛ آلمان ۲۷۸؛ اته ۵۳۸ تا ۵۵۴ (۱۸ نسخه)؛ اسعد افندی ۱۲۲، ۲۰۸۸ «تاریخ المنشی»؛ افغانستان ۱۲۲ (۲ نسخه)، ۲۳۸؛ افغانستان، برکویل ۹۳؛ انجمن ترقی، کراچی ش ۴ ق ف ۵۲؛ اندیاآفیس، چاپی ۲۱۶ «الانتخاب البهیّة» که بخش دهم آن گزیده از این کتاب است؛ ایوانف ۸۹ تا ۹۳ (۵ نسخه)، ۹۲۷؛ ایوانف، کرزن ۲۰؛ بادلیان ۱۵۳/۱ تا ۱۵۷ ش ۲۸۹ تا ۲۹۹ (۱۱ نسخه)؛ بانکیپور ۱۷۸/۶، ۱۸۰، ۱۸۱ ش ۵۱۹ تا ۵۲۲ (۴ نسخه)؛ براون ۱۱۲؛ براون، ذیل ۸۴۹؛ برلین ۴۴۳ تا ۴۴۶ (۴ نسخه)؛ بشیر حسین، شیرانی ۵۶/۱(۲ نسخه)؛ بلوشه ۲۹۸/۱، ۴۷۳، ۴۷۶ تا ۴۸۳، همانجا ۲۳۲۱/۴؛ بمبئی، رهاتسک ۸۴/۲؛ بنارس، دانشگاه ۱۵۹. آغاز جلد دوم؛ بوهار ۳۸/۱، ۳۹، ۴۰؛ پاکستان، انجمن، سرفراز ۱۰۲؛ تاجیکستان، دوشنبه ۱۴۵/۱، همانجا ۶۲/۵(۳ نسخه)؛ خضر نوشاهی ۴۱۱ (۲ نسخه)؛ دیوبند ۲۶۷/۲؛ راجستان ۹۲/۱، ۹۳؛ ریو ۱۸۵/۱، ۱۸۶ (۲ نسخه)، ۱۸۷ (۲ نسخه)، ۱۸۸، همانجا ۸۰۸/۲، ۸۰۹، همانجا ۱۰۶۶/۳؛ ریو، ذیل ۴۰، ۵۹؛ شوروی، سالتیک، شدرین ۶۹/۱-۷۲(۹ نسخه)؛ عباسی ۷۳۸/۱؛ عبد اللّه ۴۲/۱-۴۳(۲ نسخه)، ۴۳؛ علیگر، اطهر ۵۰ (۴ نسخه)، ۵۱ (۷ نسخه)، ۵۲ (۳ نسخه)؛ علیگر، سبحان ۵۹؛ فاتح ۴۴۳۱ (تاور ۴۳۲)؛ فرهنگستان، الفبایی ۹۵/۱ (۹ نسخه)، همانجا ۱۰۲/۴؛ فلوگل ۹۵۳/۲، ۹۵۴؛ قصر علم ۱۱۹؛ کاما ۱۷۰؛ کشمیر، یونیورستی ۷ (۳ نسخه)؛ گنج؛ ش ۸۷۷۲، ۱۰۹۴۸؛ لیذر ۲۳؛ لیندسیانا ۱۵۷ ش ۱۶۳، ۹۱۵، ۹۱۶، ۴۳۴؛ محمودآباد ۴۵۵، ۴۵۶، ۴۵۷؛ مخطوطات، سرکیس، عواد ۱۷۹؛ مدراس ۲۹۵ (استوری)؛ مرآة العلوم ۱۴/۱(۴ نسخه)، همانجا ۲/۳؛ موزۀ بریتانیا، چاپی ۳۰۰؛ موزۀ سالار ۲۰۰/۱ تا ۲۰۹ ش ۱۷۹ تا ۱۸۹ (۱۱ نسخه)؛ مونیخ ۸۰/۳؛ نوشاهی، انجمن ۱۹۱؛ هند، مدرس، الفبایی ۳۷۶/۱؛ هندوستان مین ۶۷-۶۸.