آداب خط
ج ۱۰، ص ۹۰–۹۱
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۱۰، ص ۹۰–۹۱
* آداب خط:
قواعد خط. از مجنون چپنویس، توأمان نویس فرزند محمد (محمود) رفیقی مشهدی (د. پیرامون ۹۴۰ ق).
مثنوی است در ۴۲۰ بیت در آموزش خط نستعلیق [بدینگونه: نسق تعلیق] بر وزن «لیلی و مجنون» به نام شاهتهماسب (۹۳۰-۹۸۴ ق).
نخست ستایش از حضرت علی (ع)، شاه اسماعیل حیدر و شاهتهماسب؛ نصیحت به فرزند؛ ساختن مرکب و حل کردن طلا؛ تعریف خوشنویسان گذشته؛ ساختن شنگرف و رنگ کاغذ؛ رنگ کاهی و ماوی؛ وصف قلم واسطی؛ تراشیدن قلم و قلمتراش؛ قواعد نوشتن و تعلیم حروف.
آغاز ۱:
تو روز نوی وین جماعت نوروز تو را به جای ساعت
آغاز ۲:
از واضع خط نسق [چنین] و تعلیق بشنو سخنی ز روی تحقیق
مشترک ۱۶۹۴/۹ (سرآغاز دوم)، همانجا ۱۸۲۲ (سرآغاز اول)؛ نسخهها ۱۹۰۲/۳ «آداب خط: قواعد خط»، همانجا ۳۸۵۴/۵ نمایهای از کارهای او؛ ذریعه ۹۶۷/۹ «دیوان مجنون چپ نویس و یا قواعد خط» او، همانجا ۱۸۳/۱۷ «قواعد خط»، همانجا ۱۰۴/۱۹ «مثنوی فی آداب الخط» با سرآغاز دوم، بینام سراینده، همانجا ۱۵۵ «مثنوی فی آداب خط مجنون چپنویس»؛ اعلام ۱۹۷۱/۳.
دانشگاه ۱۹۴۵/۱۰ ش (۴۲) ۳۰۱۰ «آداب خط» بینام نگارنده، سرآغاز دوّم، سدهی ۱۱ ق، همانجا ۳۶۹۴/۱۴ ش (۲۴) ۴۷۳۶، نوشتهی ۱۰۶۰ ق.
ملک ۲۷۴/۷ ش (۵) ۴۲۱۱ «آداب خط» از مولانا مجنون هروی، نوشتهی ۱۲۶۹ ق، دربرگیرندهی: نعت پیامبری و امامان ع و تاریخ مرگ شاه اسماعیل. باب ۱ - در ذکر مخترعان و داستان ایشان، ۲ - در بیان دولت کتابت، ۳ - در معرفت نقطه و بیان حروف، ۴ - شکل حروف و نام هریک، ۵ - اتصالات.
آغاز:
ای کاتب هر صحیفه و راز لوح قلم تو خامهپرداز
تسبیحی، نامگو ۲، ص ۱ /ش ۵۳۷۴ گنجبخش، سدهی ۱۳ ق.
ریو ۵۳۲/۲ «وضع نسخ و تعلیق» از «میر علی مجنون» (؟) آغاز:
از وضع [چنین] خط نسخ و تعلیق /بشنو سخنی ز روی تحقیق،
بیتا.