حیات العارفین
ج ۱۰، ص ۸۳۲–۸۳۳
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۱۰، ص ۸۳۲–۸۳۳
* حیات العارفین.
از فارغ کابلی (زنده در ۱۲۲۵ ق/ ۱۸۳۹ م) قطب الدّین احمد فرزند شیخ سعد الدّین احمد کابلی انصاری. تاریخ سرودن ۱۲۵۵ ق در پایان آن آمده است:
هزار و دو صد بود و پنجاه و پنج/ که شد جمع یک هفته شور گنج.
و نام سراینده در چند جا آمده است:
بیا فارغ از موجهی بحر ذات/ برآور همان دانهی در صفات...
چو از نیستی یافت فارغ وجود/ بدادش حق از سرّ هستی نمود.
و بیشتر در پایان هر بند پیش از آغاز مطلب تازه تخلص خود را آورده است.
مثنوی است عرفانی، در واقع در دو بخش:
نظری و عملی. بخش نظری آن: در بیان هستی موجودات که از نور محمدی (ص) به ظهور آمده
است. سبب پیدایش عالم از ثری تا ثریّا، تجلیّات نور صفاتی و خلقت آدم، بیان حقیقت امر کردن به روح و درآمدن او در جسد، صفات از «شئونات» ذات است، سر صفات، صفات و «شئونات» مظهر ربوبیّت ذات، تجلّی ذات به طریق رمز و اشاره.
در آغاز بخش عملی آنکه «در بیان روش سلوک» میباشد نام کامل خود را آورده است: در بیان ذکر طریقهی قادریه، در طریقهی اذکار چشتیه، ضرب اسم ذات، حبس دم، طریقهی نقشبندیه.
آغاز (دیباچه): الحمد للّه الذی فتح ابواب اسرار ذاته بمفاتیح شئون... بدانکه چند ابیات در بیان هستی موجودات که به واسطهی نور محمدی.
آغاز:
به ذاتی که قایم به ذات خود است خود او جلوهگر از صفات خود است
تفکّر به شأن عظیمش خطاست خرد اندرین کوچه بیدست و پاست
مشترک ۱۲۷۰/۸-۱۲۷۱(۱ نسخه).
گنجبخش ش ۹۸۴۷، سدهی ۱۳ ق [مشترک].