مدخل فهرستواره کتاب‌های فارسی

حسن و عشق

ج ۱۰، ص ۸۱۰–۸۱۱

فهرستواره کتاب‌های فارسی

ج ۱۰، ص ۸۱۰–۸۱۱
* حسن و عشق: مدهو مالت و منوهر. از شیخ حسام الدّین حسامی هندی (د. ۱۱۱۵ ق/ ۴‏-‏۱۷۰۳ م). مثنوی بزمی است که به سال ۱۰۷۱ ق/ ۱۶۶۱ م به نام «حسن و عشق» سروده است: سخن کز حرف حسن و عشق خواندم/ هم او را «حسن و عشق» ماندم... / ز تاریخ عرب کردم شماری/ به هفتاد و یک افزودم هزاری. همان افسانه‌ی کهن (مدهومالت) است، جز
اینکه چند رویداد را که در مثنوی «مهر و ماه» رازی و «گلشن معانی» کالپی آمده، نیاورده است؛ مانند پیش‌گویی ستاره‌شناسان، پرنده شدن مدهومالت، عروسی پیمان با «تارچند»، همچنین افزوده‌هایی بر مثنوی رازی دارد. مانند بیماری و مرگ «منوهر»، ستی شدن «مدهومالت» با جسد «منوهر». و از نظر شمار بیت‌ها، از «مهر و ماه» رازی بیشتر است. برای نشانی و نمونه: نشانم نخلی از آه جگرسوز/ که آتش سرزند از وی شب و روز/ ز خون کشتگان خنجر عشق/ نویسم سرگذشتی بر در عشق. و در توصیف ستی شدن مدهومالت: به کیش و ملّت آتش‌پرستان (!) / که می‌دانند آتش را گلستان... عروس باوفا با صد پریزاد/ روان در پیش نعش او به فریاد/ حنوطی ساختند از عنبر و مشک/ زدند آتش به عود و صندل خشک/ در آتش هر دو را ماندند یک‌بار/ چو دو شبنم به یک برگ گل نار/ درآمد عشق و آتش زد دو تن را/ به هم بگداخت دو سیم‌تن بدن را. آغاز: بیا ای خامه بسم اللّه چه تدبیر که خون آید بگو بی‌چون تحریر (؟) مشترک ۱۱۹۰/۶ «منوهر و مدهومالت» از ناشناس، همان‌جا ۸۸۶/۷(۱ نسخه)، همان‌جا ۱۸۱۰/۹ سرآغاز؛ نسخه‌ها ۲۷۷۲/۴ «حسن و عشق» (۱ نسخه)؛ ذریعه (۱) ۲۳۷/۹ «دیوان حسامی هندی»؛ اعلام ۵۲۹/۱ حسامی هندی؛ خیام‌پور ۲۵۴/۱ حسامی هندوستان؛ نسخه‌ها ۲۷۷۲/۴(۱ نسخه). اته ۸۶۵/۱ ش ۱۵۸۲ نام آن. برلین، پرچ ص ۹۲۹ ش ۹۵۵ «حسن و عشق». سرفراز، انجمن ۷۳ ش ۳ ق ف ۲۴۶، نوشته‌ی ۱۰۹۰ ق. نوشاهی، انجمن ۱۵۱ ش ۳ ق ف ۲۴۶، نوشته‌ی ۱۰۹۰ ق.

گزارش اشکال یا پیشنهاد