چندرکرن ( Chandar Kiran
ج ۱۰، ص ۷۴۷–۷۴۸
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۱۰، ص ۷۴۷–۷۴۸
* چندرکرن ( Chandar Kiran : پرتو ماه):
داستان چندرکرن. گویا از مولانا فاضل امام الدّین خیرآبادی (د. ۱۲۴۵ ق/ ۳۰-۱۸۲۹ م). شاگرد عبد الواحد خیرآبادی.
در داستان «راجه چترمکت» و «رانی چندرکرن» است. «راجه چترمکت» والی چین برای شکار آهو به جنگل میرود. در جنگل غازی را در دام شکارچی میبیند. پولی به شکارچی پرداخته او را آزاد میکند ولی با خود میآورد. «وانی» ( vani : ملکه) همسر راجه از دلبستگی بسیار همسرش به غاز سخنگو رشک برده و غاز نیز به بدگویی از وی و تعریف از زیبایی «رانی چندرکرن» میپردازد. راجه نادیده دلباختهی وی شده، کشور را به وزیر خود سپرده، به زیّ (لباس) جوکیان درآمده همراه غاز و چند تن به سرزمین «چندرکرن» میرود. غاز سخنگو نزد «رانی» رفته و از شوریدگی «راجه» و رها ساختن تاجوتخت سخن میگوید. «رانی» نیز پس از دیداری دلباختهی او میگردد. «راجه» به دیدار پدر دختر رفته، او را راضی کرده، به همسری دلباختهی خود میرسد. در بازگشت به میهن کشتی آنها دچار طوفان و غرق میشود.
«راجه» و «رانی» با کمک تخته چوبی خود را به کناره میرسانند ولی در دوسو: «راجه» به کشوری میرسد که پادشاه آنجا تازه درگذشته بود
و برابر سنت آنجا به شاهی برگزیده میشود.
«رانی» نزد درویشی نیکسیرت بسرمیبرد، تا یکی از مسافران خبر وی را به راجه میرساند، و بار دیگر «راجه چترمکت» به «رانی چندرکرن» میرسد.
برای نشانی و نمونه از برخورد «چندرکرن» با غاز در دام افتاده:
نگاه «منس» (غاز) بر «رای» (پادشاه) افتاد/ به زاری از قفس برداشت فریاد/
که ای رای زمین، خورشید انصاف/ گرفته طور عدلت قاف تا قاف...
نمیدانم چه کردم جرم و تقصیر/ که پایم را کشیده این کس به زنجیر
[چنین در مشترک] و نیز در توصیف پوشاک چندرکرن در دیدار از راجه چترمکت:
به بر کرده لباس زعفرانی/ سجاف دامن آن ارغوانی/
خط باریک از زر تاروپودش/ زده بر طرف دامان آن پریوش/
به گردن عقد مروارید بسته/ که پروین را از آن گردن شکسته/
به بازو بسته یک تصویر الماس/ بر آن از دیدهی صاحبدلان پاس.
آغاز:
به نام ملهم سرّ نهانی صفیرآموز مرغ بوستانی
مشترک ۱۲۴۳/۸(۱ نسخه)، همانجا ۱۸۰۵/۹ سرآغاز؛ نسخهها ۲۷۵۶/۴(۱ نسخه)، همان پیشین.
عبد اللّه ۴۱۹/۲ ش ۸۶ Api/VI / ۲۷۷، بیتا.