پورن بهگت
ج ۱۰، ص ۴۹۴–۴۹۵
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۱۰، ص ۴۹۴–۴۹۵
* پورن بهگت.
از ناشناس و گویا سرایندهای با تخلص «خورم» که این مثنوی جزء دیوان اوست.
مثنوی است پیرامون ۶۰۰ بیت در داستان (راجه سالباهن) و (پورن بهگت). (راجه سالباهن) آرزوی فرزندی داشت، پس از التماسها صاحب پسری به نام (پورن) میشود کودک بزرگ میشود و نامادری او بنام (لونا) دلباختهی جوان میگردد و با بیتوجهی او روبرو میشود. او را متهم به تجاوز میکند، پدر دستور میدهد که دست و پای جوان را بریده، به چاه بیندازند. (لونا) به (پورن) پیغام میفرستد که اگر به میل او رفتار کند همهی کارها درست میشود ولی پورن نمیپذیرد. سرانجام دست و پای (پورن) بریده، در چاه زندانی میشود.
(گورکه ناته) ( Gorakhnath - مظهر نور) به چاه میتابد و دست و پای جوان را به هم میپیوندد، او از چاه بیرون میآید و با وجود سفارش (گورکه ناته) نزد پدر برنمیگردد؛ راه بیابان و درویشی برمیگزیند. روزی به شهری میرسد و در خانهای را میکوبد، دختری به نام (سندران) در را میگشاید، به وی ابراز عشق میکند و طشتی لعل و جواهر به وی میبخشد.
باز برخلاف پند و اندرز (گوکه ناته) به وی توجه نکرده به بیابانگردی خود ادامه میدهد. دختر (سندران) خودکشی میکند. پس از این رویداد دلخراش، (پورن) در (زی یک جوکی) نزد پدر برمیگردد، جریان را موبهمو تعریف میکند.
(لونا) به گناه خود اعتراف میکند، مادرش که در جدایی پسر کور شده بود، بینایی خود را بازمییابد، (راجه) تخت و تاج خود را به پسر وامیگذارد، ولی (پورن) نپذیرفته نزد (کورکه ناتهه) برمیگردد.
(راجه سالباهن) حکمران سیالکوت (پاکستان) بوده، در گذشته این شهر را «سالباهن کوت» میخواندند. هنوز کویی بنام «پورن نگر» در این شهر هست و آن چاه، زیارتگاه مردم است
(پایاننامه دکتر طاهره صدیقی ص ۱۵۳-۱۵۶).
آغاز:
بود راجهای پیش زین، عالیتبار سالباهن نام را دارد پوار
برای نشانی و نمونه، آه و زاری سندران:
سینهی من داغدار است از غمت/ نوبهارم خارزار است از غمت/
تشنه را از آب نرساندن ستم/ خاطر رنجور رنجاندن ستم... /
پنجه زد عشقت دل من پاره شد/ جانودل تاراج یک نظّاره شد.
مشترک ۲۱۴۶/۴(۱ نسخه)، همانجا ۱۸۰۷/۹ سرآغاز.
پایاننامهی دکتر طاهره صدیقی ص ۱۵۳، نسخهی بشیر حسین، شیرانی ش ۳۶۲۳/۶۰۰، در فهرست بشیر حسین (۱۱۶/۱) از این مثنوی یاد نشده است.