روزنامۀ سفر فرنگستان
ج ۱، ص ۸۳
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۱، ص ۸۳
*روزنامۀ سفر فرنگستان. سفرنامۀ ناصر الدّین شاه.
ناصر الدّین شاه (۱۲۶۴-۱۳۱۳ ه)، این سفر از دوشنبه ۲۲ صفر ۱۲۹۰ آغاز و یادداشتها روز به روز نگاشته میشده است.
بدینگونه سفر ادامه مییابد: ایران، روس، آلمان، بلجیک (بلژیک)، انگلیس، فرانسه، سویس، ایتالیا، اطریش، عثمانی، قفقازیه و صبح چهاردهم رجب ۱۲۹۱ در راه انزلی پایان مییابد.
آغاز: بسمله. روزنامۀ سفر فرنگستان است که به میمنت و مبارکی بخواست خداوند تعالی... از طهران تا انزلی را سابقا در سیاحت گیلان به تفضیل نوشته بودیم.
مشترک ۶۴/۱۰(۱ نسخه)؛ نسخهها ۴۰۰۶/۶ «روزنامۀ سفر فرنگستان» (۱ نسخه)؛ ذریعه ۲۷۰/۱۱ «روزنامۀ سفر دوم...»، همانجا ۱۸۸/۱۲ چند سفرنامۀ او؛ استوری ۳۴۰/۲، ۳۴۱، ۳۴۲ چند «روزنامه، سفرنامۀ فرنگستان» و چند سفرنامۀ دیگر او، ۱۱۵۶، ۱۲۸۶ «روزنامه»؛ مشار ۳۰۱۸/۳، ۳۰۳۹، ۳۰۲۳، ۳۰۳۰ چند سفرنامۀ او، مجلۀ آینده، فروردین - خرداد ۱۳۶۴ خ: ۳۹ «سفرنامهنویسی ناصر الدّین شاه، نگاهی دیگر» از ایرج افشار، که در اینجا آگاهیهای کتابشناسی از آن و ترجمههایش نیز آمده است؛ آثار ملی ۱۶ «روزنامۀ فرنگستان»؛ تبریز، دانشگاه، تسبیحی ۳۸.
اندیاآفیس، چاپی ۴۵۴ «روزنامۀ سفر فرنگستان»؛ شوروی، سالتیک، شدرین ۲۲۷/۱؛ لنینگراد، گورکی، چاپی ۵۱-۵۲-۵۳-۵۴؛ موزۀ بریتانیا، چاپی ۵۸۵؛ نوشاهی، چاپی ۸۴۷، همانجا ۱۳۰۶/۲؛ نوشاهی، موزه ۶۹۱.