ناسخ التواریخ
ج ۱، ص ۶۶۳–۶۶۴
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۱، ص ۶۶۳–۶۶۴
*ناسخ التواریخ. سپهر کاشانی،
محمد تقی خان فرزند محمد علی (۱۲۱۶-۱۲۹۷ ق/ ۲-۱۸۰۱-۱۸۸۰ م) و پسرش عباس قلی. تاریخ عمومی است از آغاز آفرینش تا ۱۲۶۷ و دنبالۀ آن رویدادها تا ۱۲۷۳ میرسد. در ۱۴ «جلد»، و جز جلد قاجاریان بقیه ارزش تاریخی ندارد (← «فهرست ناسخ التواریخ»). این کتاب در تهران و بمبئی به چاپ رسیده است؛ ۱ - جلد یکم از کتاب اول، در آفرینش و فرود آمدن آدم، ۲ - جلد دوم از کتاب اول، میرسد به مسیح، ۳ - جلد یکم از کتاب دوم، پیامبر اسلام، ۴ - جلد دوم از کتاب دوم، خلفای عرب، ۵ - جلد سوم از کتاب دوم، حضرت علی،... ۹ - جلد سیزدهم، قاجاریان، این جلد باید در ۳ مجلد نگاشته میشد تاریخ قاجاریان است، هریک نام ویژهای نیز دارد (← تاریخ قاجاریان، بخش ایران): یکم از آغاز، قاجاریان، تا پایان روزگار فتحعلی شاه (۱۲۱۲-۱۲۵۰ ق)، دوم محمد شاه (۱۲۵۰-۱۲۶۴ ق)، سوم ناصر الدّین شاه (۱۲۶۴-۱۳۱۳ ق) از این جلد تنها مجلد یکم آن نگاشته و چاپ شده است. بقیۀ روزگار ناصری و مظفری را میباید فرزند او عباس قلی سپهر به پایان رسانده باشد که با شرح حال و حکومت محمد علی شاه قاجار آغاز، میشود. آغاز جلد نگاشته عباس قلی:
حمد له. مالک الملک و الملکوت... چاکر شاهنشاه اسلامپناه وزیر تألیفات عباس قلی سپهر مستوفی اول دیوان اعلی.
مشترک ۱۳۸/۱۰(۳ نسخه)؛ نسخهها ۴۲۰۵/۶ کار پدر (۲ نسخه)، ۴۳۹۴ کار فرزند (۵ نسخه)؛ ذریعه ۲۹۰/۳ «تاریخ ناصری»، همانجا ۶/۲۴ تا ۸؛ استوری ۱۵۲ پدر، ۶۸۷ کار پدر؛ برگل ۶۸۵/۲ محمد تقی ۱۰۰۹/۲ عباسقلی و کارهایش؛ تاریخ تذکرهها ۱۳۹/۱ (نامش)؛ مشار ۵۱۱۱/۵ تا ۵۱۲۰ چندین عنوان؛ مشار، مؤلفین ۲۵۰/۲، ۲۵۳؛ تذکرهنویسی ۷۸۱.
آستان قدس ۳ فصل ۱۴ ش ۱۹۳-۲۰۷(۵ نسخه)؛ اذکایی، همدان ۱۶۸۵ کار پسر؛ اشکوری ۱۷۴/۱۲، همانجا ۲۳۹/۱۸ کار پسر؛ تبریز ۱۷۷/۱ «مشکات الادب»، ۱۸۰، ۱۸۱، ۱۸۲ پدر و پسر؛ تبریز، دانشگاه، تسبیحی ۷، ۱۲ «ناسخ التواریخ»، همانجا «مشکاة ادب ناصری»، ۱۳ «طراز المذهب مظفری»، ۴۷ کار پسر؛ چند نسخه خطی ۱۰/۱ کار پسر، ۱۵۲، همانجا ۱۵۲ از هبوط تا ولادت حضرت مسیح، همانجا ۱۵۲ از ولادت حضرت مسیح تا هجرت، همانجا ۱۵۲ از هجرت خاتم النبیین تا وفات آن جناب، همانجا ۱۵۲ احوال خلفاء و صحابه و امثال و ایام عرب؛ چهار کتابخانه مشهد ۱۸۹؛ سلطنتی، اتابای، تاریخ ۴۲۶، ۴۳۱ پدر؛ شهرستانها ۱۸۹/۱(۲ نسخه)؛ قم، مسجد اعظم ۴۰۴ کار پسر؛ گلپایگانی ۱۸۶/۱، ۱۸۷ پدر؛ گوهرشاد ۱۱/۱، ۱۲، ۱۳ پسر؛ مجلس ۳۳/۲ پسر آغاز:
بعد از سپاس یزدان پاک و درود بر خواجۀ لولاک... (۲ نسخه)، همانجا ۳۸۴/۷ پسر، همانجا ۲۷/۱۸ پدر؛ ملک ۴۱۲ «فهرست ناسخ التواریخ»، همانجا ۴۱۲ «دیباچۀ ناسخ التواریخ»، همانجا ۷۰۶/۴ کار پسر؛ ملی ش ۱۵۵۱ (جلد یکم)، ۱۵۳۹ (جلد پنجم)؛ نشریه ۲۰۱/۱ پدر.
آسیاتیک، سوسایتی، چاپی ۵۸ پدر و پسر، ۵۹؛ آصفیه ۱۱۰/۳(۴ نسخه)؛ آصفیه، هندلیست ۲۵۶/۱(۱۱ نسخه)؛ آکادمی علوم، چاپی ۳۳/۱، ۴۴ (۳ نسخه)، ۳۵ (۲ نسخه)؛ لنینگراد، گورکی، چاپی ۲۶ جلد اول از کتاب اول، همانجا ۲۶ جلد ثانی از کتاب اول، همانجا ۲۷ جلد اول از کتاب دوم، همانجا ۲۸-۲۷ جلد، همانجا ۳۳ اول و سوم؛ موزۀ بریتانیا، چاپی ۵۲۷ کار پسر؛ نوشاهی، چاپی ۸۶۲ تا ۸۶۶.