مجمع البحرين و ملتقى النهرين

مجمع البحرين و ملتقى النهرين - فى فروع الحنفية للامام

مظفر الدين احمد بن على بن ثعلب المعروف بابن الساعاتى البغدادى الحنفى المتوفى سنة ۶۹۴ اربع و تسعين و ستمائة اوله الحمد للّه جاعل العلماء انجما للاهتداء الخ جمع فيه مسائل القدورى و المنظومة مع زيادات و رتبه فاحسن ترتيبه و ابدع فى اختصاره و يذكر فى آخر كل كتاب منه ما شذ عنه من المسائل المتعلقة بذلك الكتاب و كان بخطه من الكتب الموقوفة بجامع السلطان محمد الفاتح و قد ضرب فى بعض مواضعه و كشط و فرغ من تأليفه فى ثامن رجب سنة ۶۹۰ تسعين و ستمائة و هو كتاب حفظه سهل لنهاية ايجازه و حله صعب لغاية اعجازه بحر مسائله جم فضائله و لنظام ابن النقيب التوقاتى (التوقاتى) فى مدحه: مجمع البحرين بحر زاخر دره زان اللآلى اىّ زين لسواد العين مجان اذا شريت نسخته عينا بعين اين فى مذهب نعمان و فى غيره مثل له فى الكتب اين ضاءت الآفاق من انواره قد تبدى ملتقى للنير بن فسقى صوب الرضا منشئه. ما سقى زهر الرواب [الروابى] صوب عين و حلا فى كل سمع لفظه ما حلا وصل الغوانى بعد بين دل فيه على قول الامام الاعظم اذا خالفه صاحباه بالجملة الاسمية و على قول الامام ابى يوسف اذا خالفه صاحباه بالجملة الفعلية المضارعية و على قول الامام محمد اذا خالفه صاحباه بالجملة الفعلية الماضوية و على خلاف زفر بالماضوية و الحق بها نون الجماعة و بالجملة الفعلية و الحق بها واو الجمع و دل بالحروف الستة على الاوضاع الستة ثم شرحه فى مجلدين كبيرين اوله الحمد للّه و سلام على عباده الذين اصطفى الخ الفه لابى القاسم عبد اللّه بن يوسف المستنصر باللّه و شرحه شمس الدين محمد بن يوسف القونوى المتوفى سنة ۷۸۸ ثمان و ثمانين و سبعمائة فى عشرة اجزاء ثم لخصه فى ستة و شرحه احمد بن الاضرب الحلبى و سماه المغنى و احمد بن محمد ابن شعبان الطرابلسى المغربى و سماه تشنيف المسمع فى شرح المجمع و هو فى مجلدين اوله الحمد للّه الذى جعل بين البحرين برزخا لا يبغيان الخ و كان من علماء عصر السلطان سليمان بن سليم خان كما ذكره فى خطبته انه فرغ من تأليفه فى ذى القعدة سنة ۹۶۷ سبع و ستين و تسعمائة و هو قاض بدمياط «ذكر فى فى ذيل الشقائق انه توفى سنة ۱۰۲۰ فليتأمل» و شرحه بدر الدين محمود بن احمد العينى لقاضى مصر المتوفى سنة ۸۵۵ خمس خمس و خمسين و ثمانمائة و سماه المستجمع و هو شرح بالقول حافل رأيته فى مجلد ضخم اوله ان المصنف من يزين ذكره تباشير

القراطيس الخ ذكر فيه شرح المصنف و استطاله فلخصه مقتصرا على ما لا بد منه من الحل و الايضاح و زاد الاشارة الى اقوال الشافعى و مالك و احمد بن حنبل و لوح الى الاصح من اقوالهم و ذكر فى آخره انه صنفه و عمره اربع و عشرون سنة و فرغ فى رمضان سنة ۷۸۵. و شرحه شهاب الدين ابو العباس احمد ابن ابراهيم العينتابى ( ۱ ) القاضى بدمشق فى ست مجلدات سماه المنبع فى شرح المجمع و توفى سنة ۷۶۷ سبع و ستين و سبعمائة. و احمد بن محمد العمرى الحنفى سماه تشنيف المسمع على المجمع و هو مقدم على الاول فرغ عنه فى ذى القعدة سنة ۹۶۷ بدمياط و هو قاض بها. و سليمان بن على القرامانى المتوفى سنة ۹۲۴ اربع و عشرين و تسعمائة. و ابو البقاء محمد بن احمد بن الضياء المكى المتوفى سنة ۸۵۴ اربع و خمسين و ثمانمائة فى خمس مجلدات «و سماه المشرع فى شرح المجمع». و عبد اللطيف بن عبد العزيز ابن ملك و هو معتبر متداول اوله يا من لا يحوط كماله كماله الخ. و اختصر الاصل الشيخ برهان الدين ابراهيم بن عبد اللّه الطرابلسى (الاصل الدمشقى) ثم المصرى الحنفى المتوفى سنة ۸۹۹ تسع و تسعين و ثمانمائة و زاد زيادات حسنة. و نظمه ابراهيم بن محمد الغزى القاضى المتوفى سنة... و شرحه المولى محمد بن قاضى ايائلوغ ( ۲ ) المتوفى سنة... شرحا مفيدا مشتملا على فوائد جليلة و فيه ( ۳ ) مؤاخذات كثيرة على شراح الهداية و يذكر فى آخر كل كتاب منه ما يشذ عنه من المسائل المتعلقة بذلك الكتاب و كان بخطه من الكتب الموقوفة فى جامع الفاتح و قد ضرب فى بعض مواضعه و كشط. و شرح فرائضه قاسم بن قطلوبغا و ذكر فيه ان ابن فرشته اهمل فى بعض المواضع فكمل ما اهمله و هو شرح مختصر ممزوج. و من شروحه قرة العين بمجمع البحرين لابى المواهب احمد ابن ابى الروح عيسى ابن خلف من ذرية ( ۴ ) الشيخ مرزوق الرشيدى الامام بجامع السلطان بايزيد بقسطنطينية اوله الحمد للّه الملك العلام الخ فرغ من تأليفه فى ذى الحجة سنة ۹۴۴ اربع و اربعين و تسعمائة. و على شرح ابن ملك حاشية ليست بتامة ( ۵ ) لقاسم ابن قطلوبغا الحنفى اولها الحمد للّه رب العالمين الخ علقها عند قراءة البعض عليه. و على شرح المصنف حاشية لجمال الدين محمد بن محمد الآقسرائى الشافعى «الحنفى» كتبها اعتراضا من طرف الشافعية.