الشفا فى تعريف [بتعريف] حقوق المصطفى

الشفا فى تعريف [بتعريف] حقوق المصطفى - للامام الحافظ ابى الفضل عياض بن موسى القاضى اليحصبى المتوفى سنة ۵۴۴ اربع و اربعين و خمسمائة اوله: الحمد للّه المتفرد باسمه الاسمى المختص بالملك الا عز الاحمى الخ و هو على اربعة اقسام القسم الاول فى تعظيم العلى الاعلى لقدر هذا النبى المصطفى (صلّى اللّه تعالى عليه و سلم) قولا و فعلا و فيه اربعة ابواب الاول فى ثنائه تعالى و فيه عشرة فصول الثانى فى تكميله تعالى له المحاسن خلقا و خلقا و فيه سبعة و عشرون فصلا الثالث فيما ورد من صحيح الاخبار لعظم

قدره عند ربه و فيه اثنا عشر فصلا الرابع فيما اظهره اللّه تعالى على يديه من الآيات و المعجزات و فيه ثلاثون فصلا و القسم الثانى فيما يجب على الانام من حقوقه (عليه الصلاة و السلام و فيه اربعة ابواب الاول فى فرض الايمان به و الطاعة و فيه خمسة فصول الثانى فى لزوم محبته و منا صحته و فيه ستة فصول الثالث فى تعظيم امره و لزوم توقيره و فيه سبعة فصول الرابع فى حكم الصلاة عليه و فيه عشرة فصول و القسم الثالث فيما يستحيل فى حقه و ما يجوز و ما يمتنع و يصح و هو سر الكتاب و لباب ثمرة هذه الابواب و ما قبله له كالقواعد و التمهيدات و فيه بابان الاول فيما يختص بالامور الدينية و فيه ستة عشر فصلا الثانى فى احواله الدنيوية و فيه تسعة فصول و القسم الرابع فى تصرف وجوه الاحكام على من تنقصه اوسبه و فيه بابان الاول فى بيان ما هو فى حقه سب و نقص و فيه عشرة فصول الثانى فى حكم شانئه و مؤذيه و عقوبته و قال و ختمناه بباب ثالث جعلناه تكملة لهذه المسألة فى حكم من سب اللّه سبحانه و تعالى و رسله و ملائكته و كتبه و آل النبى صلّى اللّه تعالى عليه و سلم و فيه خمسة فصول. و هو كتاب عظيم النفع كثير الفائدة لم يؤلف مثله فى الاسلام شكر اللّه سبحانه و تعالى سعى مؤلفه و قابله برحمته و كرمه. و قد اختصره الشيخ محمد بن احمد الاسنوى الشافعى المتوفى سنة ۷۶۳ (ثلاث و ستين و سبعمائة) و شرحه الشيخ ابو عبد اللّه محمد بن الحسن بن محلوف (مخلوف) الراشدى الحافظ المتوفى سنة... و شرحه ابو عبد اللّه محمد بن على بن ابى الشريف الحسنى التلمسانى سماه المنهل الاصفى فى شرح ما تمس الحاجة اليه من الفاظ الشفا فى مجلدين و هو من اجود شروحه فرغ يوم الاثنين رابع عشر من صفر سنة ۹۱۷ سبع عشرة و تسعمائة اوله: الحمد للّه الذى جعل رتبة العلم اعلى المراتب الخ ذكر فيه انه لما قرأه نظر فيما يستعين به عليه فلم يجد غير كتاب الحافظ عبد اللّه ابن احمد بن سعيد بن يحيى الرمورى (الزمورى) فاقتطع منه ما تمس اليه الحاجة و ترك ما فيه من طول عبارته و اضاف اليه كثيرا من كلام الحافظ ابى عبد اللّه محمد بن حسن بن محلوف (مخلوف) الراشدى المعروف بايركان اذ وضع عليه ثلاثة شروح الاول كبيره الغنية فى مجلدين و الثانى غنية الوسطى و اياه اعتمد و آخر اصغر منه جرما قال و مرادى بالشارح حيث ذكرت الامام عبد اللّه بن احمد الرمورى الخ و من كلام الشمنى و ابن مرزوق. و شرحه الشيخ شمس الدين محمد بن محمد الدلجى الشافعى العثمانى (المتوفى سنة ۹۴۷ سبع و اربعين و تسعمائة) سماه الاصطفا لبيان معانى الشفا اتمه فى اثنى عشر شوال سنة ۹۳۵ خمس و ثلاثين و تسعمائة اوله: نحمدك يا من شرح صدورنا الخ. و شرحه

الشيخ الامام ابو الحسن على بن محمد بن اقهرش (اقبرس) الشافعى المتوفى (سنة ۸۶۲ اثنتين و ستين و ثمانمائة). و شرحه ايضا عمر العرضى فى اربع مجلدات. و ابو ذر احمد بن ابراهيم الحلبى المتوفى سنة ۸۸۴ اربع و ثمانين و ثمانمائة و لم يتم و من شروحه تلخيص الاكتفا فى شرح الفاظ الشفا للامام ابى المحاسن عبد الباقى اليمانى. و خرج جلال الدين السيوطى احاديثه و سماه مناهل الصفا فى تخريج احاديث الشفا و عليه حاشية للشيخ تقى الدين ابى العباس احمد بن محمد الشمنى المتوفى سنة ۸۷۲ اثنتين و سبعين و ثمانمائة سماها بمزيل الخفا عن الفاظ الشفا اولها: اما بعد حمد اللّه على افضاله الخ مختصر بالقول و هو تعليق لطيف فى ضبط الفاظ الشفا لخصه من شرح البرهان الحلبى و اتى بتتمات يسيرة فيها تحقيقات دقيقة ذكره السخاوى و اتمه فى ذى القعدة سنة ۸۴۷ سبع و اربعين و ثمانمائة. و الحافظ برهان الدين ابراهيم بن محمد الحلبى سبط ابن العجمى توفى سنة ۸۴۱ اوله: الحمد للّه الذى بنعمته تتم الصالحات الخ فرغ من تعليقه فى شوال سنة ۷۹۷ سبع و تسعين و سبعمائة بحلب و هو مجلد. و جمع تلميذه محمد بن خليل «بن ابى بكر ابو عبد اللّه الحلبى المعروف بالقباقبى المتوفى سنة ۸۴۹» الحنفى شرحا من شرحه و قال هذه فوائد التقطتها من تأليف شيخنا الحافظ برهان الدين الحلبى سبط ابن العجمى و سماه المقتفى فى حل الفاظ الشفا مع ما زدتها من زيادات مهمة و سميتها زبذة المقتفى فى تحرير الفاظ الشفا و فرغ من تبييضه ثالث جمادى الآخرة سنة ۸۱۰ عشرة و ثمانمائة. و علق الشيخ شهاب الدين احمد ابن حسين بن رسلان الرملى الشافعى المتوفى سنة ۸۴۴ اربع و اربعين و ثمانمائة تعليقة جيدة اولها: الحمد للّه رب العالمين. و شرح بعض الفاظه عماد الدين ابو الفدا إسماعيل بن ابراهيم بن جماعة الكنانى القدسى المتوفى سنة ۸۶۱. و من شروح الشفاء شرح ممزوج للسيد قطب الدين عيسى الصفوى اوله اما بعد حمد اللّه على كمال جلاله الخ. و شرحه الشيخ زين الدين ابن الاشعافي الحلبى ذكره الشهاب و هو من شركائه فى الدرس. و شرحه رضى الدين محمد بن ابراهيم المعروف بابن الحنبلى الحلبى مات... و سماه موارد الصفا و موائد الشفا انتخبها من شروحها المعتبرة و قد اخبره قراءة و اجازة لباقيه احد شراحه الستة قطب الدين عيسى ابن السيد صفى الدين محمد الايجى و اختصره محمد بن احمد الاسنوى الصفوى اوله اما بعد حمد اللّه على كمال جلاله. و شرحه كمال الدين محمد ابن ابى شريف القدسى المتوفى سنة ۶۵۱ احدى و خمسين و تسعمائة

و شرحه ابو عبد اللّه احمد بن محمد بن مرزوق التلمسانى المالكى المتوفى سنة (۷۸۱ احدى و ثمانين و سبعمائة) و عليه تعليقة للشهاب احمد بن حسين بن رسلان الرملى المتوفى سنة ۸۴۴ ذكره ابن الحنبلى اوله الحمد للّه رب العالمين و للشيخ عبد الباقى القرشى اليمانى حاشية على هذا الكتاب ذكرها ابن الحنبلى. و مختصر الشفا المسمى بالوفا لابن الاخيضر (لابن الاخضر) «هو جلال الدين احمد بن محمد الخجندى الحنفى المتوفى سنة... بالمدينة المنورة» و قطب الدين محمد ابن محمد بن الخيضرى وضع كتابا و سماه الصفا بتحرير الشفا المتوفى سنة ۸۹۴ (اربع و تسعين و ثمانمائة). و من شروحه الاكتفا فى شرح الفاظ الشفا للامام ابى المحاسن عبد الباقى اليمانى «و هو ابن عبد المجيد اللغوى المتوفى سنة ۷۴۳» و لبعض الادباء فى مدحه: عوضت جنات عدن يا عياض. عن الشفاء الذى الفته عوض جمعت فيه أحاديث مصححة. فهو الشفاء لمن فى قلبه مرض