منهاج الولایة فی شرح من کتاب نهج البلاغة
ج ۶، ص ۱۵۷–۱۵۹، ش ۲۵۶۷
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۶، ص ۱۵۷–۱۵۹، ش ۲۵۶۷
۲۵۶۷. منهاج الولایة فی شرح (من کتاب) نهج البلاغة
(فارسی)
از: عبد الباقی صوفی خطاط تبریزی، دانشمند (م ۱۰۳۹ ق)
شرحی عرفانی مفصلی است بر نهج البلاغة سید شریف رضی. مؤلف در این شرح، گفتههای بسیاری از بزرگان عرفان و تصوف و اشعار فارسی آنان خصوصاً از مولوی نقل نموده، و شرحش را در اغلب موارد به عربی و در برخی قسمتها به فارسی نوشته است.
صوفی تبریزی، سخنان حضرت علی علیه السلام را به سه بخش (توحید، مواعظ و اخلاق) تقسیم، و مجموع را در دوازده باب شرح کرده است. او در هر باب خطب و کلمات مناسب با آن باب را به ترتیب خود نهج البلاغة به فارسی ترجمه، و شرح مزجی نموده ولی منقولات از کتب عربی را به همان عبارت عربی آورده است. عناوین بابها آن چنین است:
الباب الأول: فی تحمید اللّٰه تعالی و توحید ذاته و أسمائه و صفاته؛
الباب الثانی: فی نعت الرسول و مناقب القرآن و الإسلام؛
الباب الثالث: فی شرف العلم و أوصاف العلماء؛
الباب الرابع: فی التقوی و صفات المتقین؛
الباب الخامس: فی ظرائف الحکم و لطائف الأمثال و الآداب؛ الباب السادس: فی الوصایا و النصایح؛
الباب السابع: الإعراض عن الدنیا و الإقبال علی الآخرة؛
الباب الثامن: فی مذمة الکبر و الفخر و الحسد؛
الباب التاسع: فی مذمة الظلم و الظالمین؛
الباب العاشر: فی فوائد العدل و الحکم و السیاسة؛
الباب الحادی عشر: فی المعاد و أحوال الموت؛
الباب الثانی عشر: فی الأدعیة.
چاپ: تهران، دفتر نشر میراث مکتوب، ۱۳۸۰ ش، با تصحیح جبیب اللّٰه عظیمی.
[الذریعة: ۱۷۹/۲۳ و ۱۳۰/۱۴؛ فهرست مرعشی: ۲۷/۲۳]
آغاز: نحمدک اللهم علی ما استوی کافک علی نوننا فبدأ ما فی أعیاننا.
نسخهها:
۱/۱۶۳۱۴. قم، مرعشی: ۸۸۶۲، جلد اول و مشتمل بر باب اول، آغاز: برابر نمونه، نسخ، عبد الباقی صوفی تبریزی (مؤلف)، بدون تاریخ کتابت، ۳۰۹ برگ [فهرست مرعشی: ۴۷/۲۳].
۲/۱۶۳۱۵. تهران، دانشگاه تهران: ۵۲۹۹، از اول و آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، گویا به خط مؤلف، ۳۴۱ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۵ / ۴۱۹۷].
۳/۱۶۳۱۶. تهران، دانشگاه تهران: ۲۰۰۳، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بهاء الدین بن محمد تقی حافظ عبد العظیمی، ۱۲ جمادی الثانی ۱۰۹۶ ق، ۵۳۳ برگ، سابقه: دانشگاه تهران:
میکروفیلم ۶۱۱۱ [فهرست دانشگاه تهران: ۶۲۴/۸؛ فهرست میکروفیلمهای دانشگاه تهران: ۱۹۹/۳].
۴/۱۶۳۱۷. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۸۳۱، از آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق [فهرست الفبایی آستان قدس: ۵۶۶].
۵/۱۶۳۱۸. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۲۰۱۷، از آخر افتادگی دارد، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، «۵۱۳ ص» ۲۵۶ برگ [فهرست مجلس: ۱۵/۶].
۶/۱۶۳۱۹. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۵۵۲۶، از اول افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۵۳۷ برگ [فهرست مجلس: ۴۱۶/۱۶].
۷/۱۶۳۲۰. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۵۷۶۹، از اول افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، «۷۰۸ ص» ۳۵۴ برگ [فهرست مجلس: ۲۰۷/۱۷].
۸/۱۶۳۲۱. تهران، دانشگاه تهران: ۶۲۵۳، از اول افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۱۷۵ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۲۲۷/۱۶].
۹/۱۶۳۲۲. قم، مسجد اعظم: ۱۱۱۵، از باب ۵ تا ۱۱ را در بر دارد، از آغاز و انجام افتادگی دارد، آغاز: الحمد للّٰهعلی کل حال تنبیها علی أنّ الحال الذی لا یوافق، نسخ جلی، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۲۷۹ برگ، ۱۴ سطر [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۳۹۸؛ فهرست مسجد اعظم، جدید].
۱۰/۱۶۳۲۳. قم، مرعشی: ۱۰۵۱۸، نسخ، بدون نام کاتب، نزدیک عصر مؤلف، ۵۶۴ برگ [فهرست مرعشی: ۱۳/۲۷].
۱۱/۱۶۳۲۴. تهران، ملک: ۴۰۵۷، بخشی از کتاب است، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ صد و پنجاه و دوم، «۲۸۱ ر - ۲۸۸ پ» ۸ برگ [فهرست ملک: ۷ / ۱۹۵].
۱۲/۱۶۳۲۵. تهران، خانقاه نور بخش: ۱، نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، «۷۵۰ ص» ۳۷۵ برگ [فهرست خانقاه نوربخش: ۱/۱].