عیون الحکم و المواعظ و ذخیرة المتعظ و الواعظ
ج ۵، ص ۱۰۳–۱۰۴، ش ۲۱۱۷
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۵، ص ۱۰۳–۱۰۴، ش ۲۱۱۷
۲۱۱۷. عیون الحکم و المواعظ و ذخیرة المتعظ و الواعظ
(عربی)
از: علی بن محمد بن ابی نزار بن شرقیه لیثی واسطی (قرن ۷ ق)
سخنان کوتاه علی علیه السلام است که مؤلف - بنا به اظهارش در مقدمۀ کتاب - از کتابهای گوناگون، از جمله: نهج البلاغة، مئة کلمة جاحظ، دستور معالم الحکم، غرر الحکم، المناقب خطیب خوارزمی، منثور الحکم، الفرائد و القلائد اسفراینی، الخصال و... جمع آوری نموده است. او کتابش را در ۳۰ باب - ۲۹ باب ترتیب حروف الفبا و باب سیام سخنان کوتاهی دربارۀ توحید، وصایا و... - و ۹۱ فصل تنظیم نموده است.
در این کتاب جمعاً ۱۳۶۲۸ گفتار از سخنان حکمتآمیز علی علیه السلام، جمع شده که اغلب همان کلماتی است که در غرر الحکم آمدی ذکر شده، به طوری که عدهای
از محققان این کتاب را رونویسی کتاب غرر میدانند.
این کتاب به نامهای الفصول و العیون و المحاسن نیز نامیده شده است.
چاپ: ضمن جلد سوم از کتاب دوم ناسخ التواریخ با ترجمه فارسی پارهای از کلمات آن؛ قم: انتشارات دارالحدیث، ۱۳۷۶ ش.
[مشار عربی: ۶۴۳؛ الذریعة: ۳۸۰/۱۵؛ مجلۀ علوم الحدیث: ۲۷۱/۷-۳۱۰؛ یادنامۀ سید عبد العزیز طباطبایی: ۱۲۸۸/۳-۱۲۹۵]
آغاز: الحمد للّٰهفالق الحبة و بارئ النسم موجد الأشیاء بعد العدم... أما بعد فإن الذی حدانی علی جمع فوائد.
نسخهها:
۱/۱۲۱۷۲. قم، مرعشی: ۴۴۴۰، آغاز: برابر نمونه، نسخ، علی بن یوسف القدسی، ۱۴ جمادی الثانی ۸۹۲ ق، ۱۸۲ برگ، سابقه: مرعشی: عکس ۱۳۸ [فهرست مرعشی:
۳۵/۱۲؛ فهرست عکسی مرعشی: ۱۳۲/۱].
۲/۱۲۱۷۳. مشهد، آستان قدس رضوی: ۶۸۲۱، نسخ، آقا میر شریف بن میرزا علی، ۱۴ جمادی الثانی ۱۰۲۷ ق، ۱۳۶ برگ [فهرست آستان قدس: ۱۳۱/۵].
۳/۱۲۱۷۴. تهران، سپهسالار: ۱۷۸۴، نسخ، محمد قلی، ۱۰۸۵ ق، ۱۷۳ برگ [فهرست سپهسالار: ۳۴۵/۵].
۴/۱۲۱۷۵. قم، مرعشی: ۵۹۵۸، از اول افتادگی دارد، آغاز: عن الجری فی میدانهم و نقص وزنی عن أوزانهم و جعلت ما جمعته طریقاً لنجاة المکلفین، نسخ، زین العابدین بن ابی الحسن بن کتاب اللّٰه، چهارشنبه ۲۸ شعبان ۱۱۳۸ ق، ۱۴۰ برگ [فهرست مرعشی: ۳۳۸/۱۵].
۵/۱۲۱۷۶. تهران، دانشگاه تهران: ۶۹۱۹، بدون نام کاتب، ۱۲۴۲ ق [فهرست دانشگاه تهران:
۱۵۸/۲].
۶/۱۲۱۷۷. تهران، دانشگاه تهران: ۴۲، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمد علی بن محمد صادق، شوال ۱۲۷۹ ق، ۲۳۶ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۵۸/۲].
۷/۱۲۱۷۸. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۲۷۹، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، «۴۵۱ صفحه» ۲۲۶ برگ [فهرست مجلس: ۵۷/۴].
۸/۱۲۱۷۹. تهران، سپهسالار: ۱۷۸۵، نسخ، محمد هادی، بدون تاریخ کتابت، ۲۸۵ برگ [فهرست سپهسالار: ۳۴۵/۵].