مدخل فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

خطبة البیان خطبة الافتخار

ج ۴، ص ۲۸–۳۳، ش ۱۴۱۵

فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

ج ۴، ص ۲۸–۳۳، ش ۱۴۱۵
۱۴۱۵. خطبة البیان (خطبة الافتخار) (عربی) منسوب به: امام علی بن ابی طالب، أمیر المؤمنین علیه السلام (۴۰ ق) خطبۀ مفصلی است که گویند حضرت علی علیه السلام در کوفه یا بصره، در معرفی خودشان انشاء فرموده، و بخشی از آن چنین است: «أنا سر الأسرار، أنا شجرة الأنوار، أنا دلیل السموات، أنا أنیس المسبحات، أنا خلیل جبرائیل، أنا صفی‌میکائیل، أنا قائد الاملاک، أنا سمندل الافلاک، أنا سریر الصراح، أنا حفیظ الالواح، أنا قطب الدیجور، أنا البیت المعمور، أنا مزن السحائب... الحدیث». ( ۱ ) در انتساب این خطبه به علی علیه السلام - به دلیل مضامین غریب آن - بین محققان اختلاف است. بر این خطبه شروح متعدد نوشته شده که پس از این معرفی می‌گردد. چاپ: نجف مطبعۀ حیدریه، ۱۳۸۵ ق، ۸۴ ص. [کشف الظنون: ۷۱۵/۱؛ الذریعة: ۲۰۰/۷ و ۱۲۰/۱۳] آغاز: الحمد للّٰه‌رب العالمین بدیع السماوات و فاطرها و ساطع المدحیات و وازرها و موطن الجبال و ثاغرها... أنا الذی عنده مفتاح الغیب لا یعلمها بعد محمد غیری. نسخه‌ها: ۱/۸۷۸۷. تهران، دانشگاه تهران: ۲۳۹۸، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، محرم ۹۱۲ ق، رسالۀ هشتم مجموعه، «ص ۱۰۰۶-۱۰۴۴» ۲۰ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۰۰۲/۹]. ۲/۸۷۸۸. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۶۸۱، نسخ، بدون نام کاتب، ۹۲۳ ق [فهرست
الفبایی آستان قدس: ۲۳۵]. ۳/۸۷۸۹. تهران، ملک: ۵۹۴۸، نسخ، بدون نام کاتب، ۹۵۸ ق، ۴۹ برگ [فهرست ملک: ۲۰۱/۱]. ۴/۸۷۹۰. قم، مرعشی: ۲۴۵، آغاز: حدثنا محمد بن أحمد الأنباری قال حدثنی الحسن بن محمد الجرجانی، نسخ، حسن بن علی حسینی بحرانی، ۸ ذی قعده ۹۷۱ ق، رسالۀ چهارم مجموعه، ۲۷ برگ [فهرست مرعشی: ۲۷۳/۱]. ۵/۸۷۹۱. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۵۶۱۹، آغاز: برابر نمونه، نسخ و ثلث، محمد بن احمد زرین قلم، حدود قرن ۱۰ ق، رسالۀ دوم مجموعه [فهرست مجلس: ۷۲/۱۷]. ۶/۸۷۹۲. تهران، دانشگاه تهران: ۶۸۱۰، عنوان معرفی: خطبة البیانیة یا الملحمة، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۰ ق، رسالۀ اول مجموعه، «۱ پ ۲۷ ر» ۲۷ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۳۶۵/۱۶]. ۷/۸۷۹۳. قم، گلپایگانی: عکس ۶۳۷۰/۳۲/۷۰، آغاز: برابر نمونه، نسخ معرب جلی، بدون نام کاتب، دوشنبه ۲۵ جمادی الاول ۱۰۲۷ ق، ۱۰ برگ، ۱۲ سطر [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۸/۸۷۹۴. تهران، دانشگاه تهران: ۲۶۲۳، نستعلیق، بدیع بن محب، ۱۹ محرم ۱۰۵۰ ق، رسالۀ دوم مجموعه، «۵۶ پ ۶۱ پ» ۶ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۲۶۲۹/۱۲]. ۹/۸۷۹۵. یزد، وزیری: ۱۲۶۲، نستعلیق، محمد تقی فراهانی، ۱۰۶۰ ق، رسالۀ سوم مجموعه [فهرست کتاب‌خانۀ وزیری: ۹۰۹/۳]. ۱۰/۸۷۹۶. تهران، دانشگاه تهران: ۶۵۷، آغاز: هذه خطبة البیان من إملاء أمیر المؤمنین و ولی رب، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۰۷۹، رسالۀ دوم مجموعه، ۱۲ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۲۹۹/۵]. ۱۱/۸۷۹۷. تهران، ملی تهران: ۱۰۴۳ /ع، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۱۶ برگ [فهرست ملی تهران: ۴۲/۹]. ۱۲/۸۷۹۸. تهران، سپهسالار: ۶۹۶۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، رسالۀ اول مجموعه، «۱ پ ۶ ر» ۶ برگ [فهرست سپهسالار: ۳۷۱/۴]. ۱۳/۸۷۹۹. قم، مسجد اعظم: ۲۲۹۶، آغاز: برابر نمونه، نستعلیق، بدون نام کاتب، قرن
۱۱ ق، رسالۀ سوم مجموعه، ۱۵ سطر [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۵۴۸؛ فهرست مسجد اعظم، جدید]. ۱۴/۸۸۰۰. تهران، دانشکدۀ الهیات: ۷۹۷ د، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۴۱ برگ [فهرست الهیات تهران: ۵۴۷/۱]. ۱۵/۸۸۰۱. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۲۶، آغاز: أنا سرّ الأسرار أنا شجرة الأنوار أنا دلیل السماوات أنا أنیس، انجام: حتی افترقنا فی صلب عبد المطلب فجزء أنا و جزء علی فردوس، نسخ، طه بن یحیی بن سلیمان بن محمد کردی خوشناری، قرن ۱۲ ق، دمشق، رسالۀ پنجم مجموعه [فهرست مؤید: ۵۶۵/۳]. ۱۶/۸۸۰۲. کرمانشاه، فیض مهدوی: ۴، محمد بن حسین جدید خراسانی، ۱۲۴۶ ق [مجلۀ تراثنا: ۵۷/۹]. ۱۷/۸۸۰۳. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعۀ طباطبایی ۱۰۵۰، سید عبد الباقی حسینی کاشانی، ۱۲۴۷ ق، رسالۀ اول مجموعه، «۲ پ ۷ ر» ۶ برگ [فهرست مجلس: ۳۵۶/۲۳]. ۱۸/۸۸۰۴. شیراز، شاه چراغ: ۲۰۲، هاشم بن احمد بن موسی موسوی، ۱۲۶۳ ق، شماره ثبت: ۲۱۴ ف ۳، «۱۵ ص» ۸ برگ [فهرست شاه چراغ: ۲۲۴/۲]. ۱۹/۸۸۰۵. تهران، دانشگاه تهران: ۱۶۳۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ، علی اکبر بن عبد الوهاب، ۲۹ ذی حجه ۱۲۸۹ ق، رسالۀ سوم مجموعه، «۱۰۷ ر ۱۱۵ ر» ۹ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۲۱۴/۸]. ۲۰/۸۸۰۶. قم، مرعشی: ۲۲۹۱، نستعلیق، بدون نام کاتب، ۷ محرم ۱۲۹۴ ق، رسالۀ اول مجموعه، «۱ پ ۹ ر» ۹ برگ [فهرست مرعشی: ۲۷۵/۶]. ۲۱/۸۸۰۷. قم، گلپایگانی: ۲۱/۱۶۷، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رسالۀ نوزدهم مجموعه [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای]. ۲۲/۸۸۰۸. قم، گلپایگانی: ۳۶/۷۰، سردار کابلی و دیگران، ۱۳۱۲ ق، رسالۀ هشتم مجموعه [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای]. ۲۳/۸۸۰۹. قم، گلپایگانی: ۳۶/۷۰، سردار کابلی و دیگران، ۱۳۱۲ ق، ضمیمۀ یازدهم مجموعه [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای]. ۲۴/۸۸۱۰. قم، مرعشی: ۶۵۲۵، نستعلیق، محمد تبریزی معروف به برهان المنجمین،
بدون تاریخ کتابت، رسالۀ نهم مجموعه، «۸۰ ر - ۸۳ پ» ۴ برگ [فهرست مرعشی: ۱۰۷/۱۷]. ۲۵/۸۸۱۱. قم، مرعشی: ۶۵۲۷، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۱ برگ [فهرست مرعشی: ۱۱۳/۱۷]. ۲۶/۸۸۱۲. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۰۸۵، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، خطبة البیان و خطبه همام [فهرست مجلس: ۳۳۰/۳]. ۲۷/۸۸۱۳. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۲۰۲، عنوان معرفی: خطبه از حضرت علی علیه السلام، نستعلیق، بدون نام کاتب، ق ۱۳، رسالۀ شصت و هشتم مجموعه، «۲ ص» ۱ برگ، ۱۷ * ۲۲ [فهرست مجلس: ۷۳۴/۲۳]. ۲۸/۸۸۱۴. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۲۴۶۷، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۸ برگ [فهرست مجلس: ۴۲۱/۳۵]. ۲۹/۸۸۱۵. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۹۱۸، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ پنجم مجموعه، «ص ۵۳-۶۹» ۹ برگ [فهرست مجلس: ۵۹۹/۹]. ۳۰/۸۸۱۶. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۴۵۶۵، آغاز: بسمله خطبة البیان الصادرة عن سید الوصیین... الحمد للّٰه‌بدیع، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ سوم مجموعه، «۵۳ پ ۸۲ ر» ۳۰ برگ [فهرست مجلس: ۲۵۷/۱۲]. ۳۱/۸۸۱۷. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۵۶۱۹، نسخ، محمد بن احمد زرین قلم، بدون تاریخ کتابت، «۲۳ ص» ۱۲ برگ [فهرست مجلس: ۱۶۵/۱۷]. ۳۲/۸۸۱۸. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۷۶۶۲، آغاز: الحمدللّٰه الذی بین البیان لأهل العرفان فی کل زمان، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، در حاشیه تحریر شده، رسالۀ یازدهم مجموعه [فهرست مجلس: ۱۶۱/۲۶]. ۳۳/۸۸۱۹. تهران، دانشگاه تهران: ۲۹۳۶، نستعلیق، سلطان محمود بن علی طبسی، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ نهم مجموعه، «ص ۲۶۶-۲۹۶» ۱۶ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۸۱۲/۱۰].
۳۴/۸۸۲۰. تهران، دانشگاه تهران: ۲۹۳۶، نستعلیق، سلطان محمود بن علی طبسی، بدون تاریخ کتابت، به روایت مالک اشتر، رسالۀ دوازدهم مجموعه، «ص ۳۲۷-۳۳۰» ۲ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۸۱۲/۱۰]. ۳۵/۸۸۲۱. تهران، دانشگاه تهران: ۴۱۹۵، نستعلیق چلیپا، محمد شفیع بن حاجی محمد سعید قراگوزلو، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ دوازدهم مجموعه، «ص ۲۱۸-۲۲۶» ۵ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۳۱۶۵/۱۳]. ۳۶/۸۸۲۲. تهران، دانشگاه تهران: ۶۰۶، نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ چهارم مجموعه، «۹۵ ب ۹۶ ب» ۲ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۲۹۸/۵]. ۳۷/۸۸۲۳. قم، گلپایگانی: ۲۱/۱۶۷، نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، «۱۴۵ ر ۱۴۸ پ» ۴ برگ [فهرست گلپایگانی، قدیم: ۳۲۴/۱]. ۳۸/۸۸۲۴. قم، گلپایگانی: ۲۵۴۸/۱۳/۲۲۸، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، از روی نسخه‌ای که در ذی حجه ۹۳۲ ق استنساخ شده و در کتاب‌خانۀ امام رضا علیه السلام بوده استنساخ شده است، رسالۀ اول مجموعه، «۱ پ ۷۳ پ» ۷۳ برگ، ۱۱ * ۱۵ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۳۹/۸۸۲۵. قم، گلپایگانی: ۴۸۸۴/۲۴/۱۹۴، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ دوم مجموعه، ۲۰ برگ، ۱۴ سطر [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، قدیم: ۲۵۱/۲]. ۴۰/۸۸۲۶. تهران، ملک: ۵۴۷، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ بیست و دوم مجموعه، «ص ۵۵۱-۵۵۵» ۳ برگ [فهرست ملک: ۷۰/۵]. ۴۱/۸۸۲۷. یزد، وزیری: ۲۰، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ سوم مجموعه، «۳۳۴» ۱ برگ [فهرست کتاب‌خانۀ وزیری: ۲۱/۱]. ۴۲/۸۸۲۸. یزد، وزیری: ۳۲۱۸، آغاز: بسمله الحمد للّٰه‌رب العالمین الرحمن الرحیم سامع مناجات المذنبین، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، در فهرست این کتابخانه خطبه به خواجه نصیر الدین طوسی نسبت داده شده است. رسالۀ ششم مجموعه،
«۱۲۹-۱۴۵» ۱۷ برگ [فهرست کتاب‌خانۀ وزیری: ۱۵۷۶/۵]. ۴۳/۸۸۲۹. تهران، مجلس سنا: ۱۱۲۷، افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ نهم مجموعه، «۲۴۷-۲۵۹» ۱۳ برگ [فهرست مجلس سنا: ۱۲۵/۲]. ۴۴/۸۸۳۰. تهران، دکتر علی اصغر مهدوی: ۲۶۶، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، به عربی در هفتاد بند با دیباچه فارسی و با بیان آن در هامش به فارسی [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۷۱/۲]. ۴۵/۸۸۳۱. کرمانشاه، فیض مهدوی: ۱۰۴/۴، محمد بن حسین جدید خراسانی، یکشنبه ۲۰ جمادی الاخر ۱۲۴۶ [مجلۀ تراثنا: ۱۶۵/۶۲]. ۴۶/۸۸۳۲. قم، دار الحدیث: ۲۲، از آغاز و وسط افتادگی دارد، آغاز: و مزین السماء و زاهرها و مدبّر الأفلاک و مسیرها و مقسم المنازل و مقدرها و منشئ السحاب و مسخرها...، انجام: و منصور بن عبداللّٰه و فارق قسطنطنیه و جزایرها و سواد مجاورهم و هم من أرض إصفهان تمت، نسخ جلی، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۴۰ برگ، ۱۵ * ۲۵ [فهرست دار الحدیث]. ۴۷/۸۸۳۳. قم، آستان معصومیه (س): بدون شماره، از آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [فهرست آستان معصومیه (س)، دانش پژوه: ۲۳۲]. ۴۸/۸۸۳۴. قم، آستان معصومیه (س): بدون شماره، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [فهرست آستان معصومیه (س)، دانش پژوه: ۲۳۲].

گزارش اشکال یا پیشنهاد