حدائق الحقائق فی شرح کلمات کلام اللّٰه الناطق شرح نهج البلاغه
ج ۳، ص ۴۴۴–۴۴۵، ش ۱۲۹۷
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۳، ص ۴۴۴–۴۴۵، ش ۱۲۹۷
۱۲۹۷. حدائق الحقائق فی شرح کلمات کلام اللّٰه الناطق (شرح نهج البلاغه)
(عربی)
از: محمد بن شاه ابو تراب محمد علی حسنی، علاء الدین گلستانه (م ۱۱۱۰ ق)
شرح کبیر مؤلف است بر نهج البلاغة با نقل بسیاری از حوادث تاریخی و روایات مربوط به مطالب کتاب و با شرح لغات و توضیح بعضی مشکلات در حواشی.
این شرح در سه جلد تألیف شده است: جلد اول به سال ۱۰۷۴ ق، جلد دوم به سال ۱۰۸۰ ق و جلد سوم که تا خطبۀ چهاردهم را شامل و در روز جمعه ۲۴ رجب ۱۰۸۲ ق به پایان رسیده است. مؤلف پس از تألیف این سه جلد به شرح صغیر خود موسوم به بهجة الحدائق پرداخته است.
[فهرست سپهسالار: ۶۰/۲؛ الذریعة: ۱۶۱/۳ و ۲۸۴/۶ و ۱۴۵/۱۴؛ منزوی:
۳۳/۲؛ التراث العربی: ۳۸۱/۲]
آغاز: الحمد للّٰهالذی رفع لنا أعلام المجد بولاء حامل لواء الحمد.
نسخهها:
۱/۸۳۸۲. تهران، دانشگاه تهران: ۹۴، بخش دوم ناقص است، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۰۷۴ ق، ۲۲۸ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۳۳/۲].
۲/۸۳۸۳. تهران، سپهسالار: ۳۳۴۲، بخش اول از جلد دوم (مبحث اول و دوم)، بدون نام کاتب، ۱۰۸۱ ق، ۱۷۵ برگ [فهرست سپهسالار: ۶۳/۲ و ۲۹۱/۴].
۳/۸۳۸۴. تهران، سپهسالار: ۳۳۴۳، بخش دوم از جلد دوم، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۰۸۱ ق، ۲۰۷ برگ [فهرست سپهسالار: ۶۳/۲ و ۲۹۲/۴].
۴/۸۳۸۵. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۷۵۱۸، جلد دوم (شرح خطبه شقشقیه)، نسخ، محمد رضا اصفهانی، ۱۰۸۲ ق، ۴۸۸ برگ [فهرست مجلس: ۲۲/۲۶].
۵/۸۳۸۶. قم، مرعشی: ۵۲۱۲، جلد دوم و سوم از خطبه شقشقیه تا خطبه چهاردهم، نسخ، فضل اللّٰه بن حسین نائینی، ۱۰۸۶ ق، ۲۴۸ برگ [فهرست مرعشی: ۱۱/۱۴].
۶/۸۳۸۷. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۷۵۱۷، جلد اول و قسمتی از جلد دوم، آغاز:
برابر نمونه، نسخ، محمد جعفر خرم آبادی، ۱۰۸۶ ق، ۳۲۷ برگ [فهرست مجلس:
۲۱/۲۶].
۷/۸۳۸۸. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۹۹، نسخ، ناصر بن جمال حسینی، ۱۰۹۶ ق، ۲۴۵ برگ [فهرست مرکز احیاء: ۴۰۶/۱].
۸/۸۳۸۹. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۲۱۴، جلد اول و دوم، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، ۱۰۹۷ ق [فهرست اهدایی رهبری: ۱۶۵].
۹/۸۳۹۰. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۴۶۷، باب المختار من کتبه و قصار الکلمات ( ۱ ) ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق [فهرست اهدایی رهبری: ۱۶۵].
۱۰/۸۳۹۱. تهران، دانشگاه تهران: ۲۵۳۴، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۲۷۷ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۳۳۲/۹].
۱۱/۸۳۹۲. تهران، ملک: ۲۴۲۵، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۱۲۶ ق، ۲۵۲ برگ [فهرست ملک: ۱۸۶/۱].
۱۲/۸۳۹۳. مشهد، آستان قدس رضوی: ۹۷۵۷، از اول و آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۳۳۲ برگ [فهرست آستان قدس: ۲۲۸/۱۴].
۱۳/۸۳۹۴. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۷۷۰۲، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۴۷۵ برگ [فهرست مجلس: ۱۹۴/۲۶].