جوامع الکلام فی دعائم الإسلام
ج ۳، ص ۳۸۳–۳۸۵، ش ۱۲۰۰
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۳، ص ۳۸۳–۳۸۵، ش ۱۲۰۰
۱۲۰۰. جوامع الکلام فی دعائم الإسلام
(عربی)
از: محمد بن شرفالدین علی (سید میرزا جزایری) (قرن ۱۱ ق)
دایرة المعارف حدیثی است که مؤلف در آن احادیث صحاح، حسان و موثقات از کتابهای الکافی، من لا یحضره الفقیه، التهذیب، الاستبصار و کتابهای دیگر حدیثی جمع آوری نموده است. او در آغاز کتاب مقدمهای طولانی و مهم در درایه و قواعد حدیثی و مشتمل بر ۲۴ مسئله آورده و در آن نام استادش محمد بن علی بن خاتون عاملی را ذکر کرده و از وی تجلیل فراوان نموده است. او برای مصادر کتاب رموزی وضع کرده و احادیث را با اسانید آنها آورده و آنچه احتیاج به توضیح و شرح دارد با عناوین «اقول» توضیح داده و حواشی بسیاری بر احادیث، افزوده است. ترتیب بابهای این کتاب مانندِ الکافی است که مشتمل بر اصول اعتقادی، اصول اخلاقی، فقه و در آخر روضه میباشد که به عنوان «خاتمه در احادیث متفرقه» درج نموده است.
[میراث حدیث شیعه، دفتر ششم، مقالۀ آقای محمد برکت در معرفی این کتاب؛ الذریعة: ۲۵۲/۵؛ التراث العربی: ۲۳۲/۲ و ۲۳۳]
آغاز: الحمد للّٰهالذی فطر علی أحادیث معرفته عقول العالمین و سطر آیات.
نسخهها:
۱/۸۱۳۴. قم، مرعشی: ۴۰۲۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، ابراهیم بن علی بن موسی عاملی، ۵ ذی قعده ۱۰۸۰ ق، ۵۶۳ برگ [فهرست مرعشی: ۳۱/۱۱].
۲/۸۱۳۵. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۶۵۷، عقد یازدهم تا نوزدهم، آغاز: العقد الحادی عشر فیالمکاسب و المعایش و ما یتبعها و فیه سموط السمط الأول فی المقدمات و فیه جواهر، نسخ، محمد بن میرزا حسین نائینی، ۱۰۹۴ ق، تصحیح شده و در برگ آخر علامت بلاغ «عبدالغفار» در ششم جمادی الاول سال ۱۰۹۸ ق آمده است، ۴۵۳ برگ، ۲۲ سطر [فهرست مرکز احیاء: ۸ /مخطوط].
۳/۸۱۳۶. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۹۹۰، جلد اول تا آخر عقد سوم و جلد دوم تا آخر عقد ششم، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمد امین نائینی، ۱۰۹۳-۱۰۹۷ ق، با تصحیح و حواشی مؤلف، ۵۹۰ برگ [فهرست آستان قدس: ۶۹/۵].
۴/۸۱۳۷. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۴۸۲۱، آغاز: بسمله الحمد للّٰهحمدا یبلغ غایة رضاه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۱۱۱ برگ [فهرست مجلس: ۲۳۲/۱۳].
۵/۸۱۳۸. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۶۱۶، عقد ششم تا عقد هفدهم و خاتمه، آغاز:
العقد السادس فی الطهارة و فیه سموط السمط الأول فی المیاه و فیه جواهر الجوهرة الاُولی فی طهارة الماء، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، تصحیح شده، دارای حواشی «منه عفی اللّٰه عنه»، در آغاز عقد هفتم تملک محمد باقر مجلسی آمده است، ۶۱۶ برگ [فهرست مرکز احیاء: ۸ /مخطوط].
۶/۸۱۳۹. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۶۱۷، عقد چهارم، از آغاز و انجام افتادگی دارد، آغاز: أبان و غیره عن أبی عبداللّٰه علیه السلام قال إنی لأرحم ثلاثة و حق لهم أن یرحموا عزیزاً أصابته، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، تصحیح شده، دارای حواشی «منه عفی اللّٰه عنه»، ۸۶ برگ، ۲۳ سطر [فهرست مرکز احیاء: ۸ /مخطوط].
۷/۸۱۴۰. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۶۶۲، عقد اول، آغاز: العقد الأول فی الاُصول و توابعها و فیه سموط الأول فی التوحید و فیه جواهر الجوهرة الاُولی، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، تصحیح شده و در اکثر صفحات علامت بلاغ مقابله با اصل مشهود است، دارای حواشی بسیار با امضاء «منه عفی عنه»، ۳۰۲ برگ، ۲۱ سطر [فهرست مرکز احیاء: ۸ /مخطوط].
۸/۸۱۴۱. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۶۶۳، عقد هفتم تا عقد نهم، از انجام افتادگی دارد، آغاز: العقد السابع فی الصلاة و فیه سموط السمط الأول فی فضلها و المحافظة علیها و تعیین الواجب و المندوب منها، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، تصحیح شدهدر برگ اول تملک «فضلعلی بن شاهوردی توشمال باشی» در رجب ۱۰۹۹ ق ۲۸۷ برگ، ۲۲ سطر [فهرست مرکز احیاء: ۸ /مخطوط].
۹/۸۱۴۲. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۸۷۰، مقدمه کتاب، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، یادداشتی از جلالالدین محدث ارموی دربارۀ کتاب و مؤلف آن آمده است، ۴۶ برگ، ۱۷ سطر [فهرست مرکز احیاء: ۸ /مخطوط].
۱۰/۸۱۴۳. شیراز، مدرسۀ امام عصر علیه السلام: بدون شماره، عقد هفتم و هشتم، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، از انجام افتادگی دارد.. [میراث حدیث شیعه: ۵۴۲/۶].
۱۱/۸۱۴۴. تهران، دانشگاه تهران: ۵۷۹، آغاز: بسمله و به نستعین و نستهدیه إلی الصواب
إنه هو الکریم، نسخ خوش و نستعلیق، بدون نام کاتب، ۱ ربیع الاول ۱۲۹۵ ق، بسیار زیبا و بی مانند، ۱۱۲ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۲۷۲/۵].
۱۲/۸۱۴۵. قم، مرعشی: ۵۰۳۵، عقد چهارم در ایمان و کفر و عقد ششم در طهارت، نسخ پاکیزه، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۶۲ برگ [فهرست مرعشی: ۲۳۲/۱۳].
۱۳/۸۱۴۶. قم، مرعشی: ۶۲۵۰، عقد هفتم در احکام صلاة، از آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۷۲ برگ [فهرست مرعشی: ۲۳۵/۱۶].
۱۴/۸۱۴۷. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعۀ طباطبایی ۷۵۴، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ دوم مجموعه، «۱۱ پ - ۱۲۶ پ» ۱۱۶ برگ [فهرست مجلس: ۴۰/۲۳].