الأوفی
ج ۲، ص ۳۵۵–۳۵۷، ش ۷۷۹
فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۲، ص ۳۵۵–۳۵۷، ش ۷۷۹
۷۷۹. الأوفی
(عربی)
از: فضل علی بن شاهوردی بیک توشمال باشی (قرن ۱۲ ق)
یکی از دایرة‌المعارف‌های حدیثی است که در عصر صفویه تألیف شده است.
مؤلف در مقدمۀ کتاب عنوان می‌کند که: صد و بیست کتاب از مصادر روایی شیعه نزد وی گرد آمده بود و او تصمیم داشت روایتهای این کتاب‌ها را جمع آوری
کند، اما چون از تألیف کتاب بحار الأنوار علامه مجلسی و الوافی فیض کاشانی با خبر گشت، از این کار منصرف شد. ولی پس از ملاحظۀ آن دو کتاب، آنها را وافی به مراد نیافت، و تألیف این کتاب را شروع نمود.
مؤلف کتابش را در ۲۴ جلد - دارای یک مقدمه و چهارده کتاب - تنظیم نموده، بدین ترتیب:
مقدمه: در ذکر مصادر و اسانید و حالات بعضی از روات و دانشمندان و بحثی در اوامر و نواهی،
۱. کتاب التوحید و العقل و العلم،
۲. کتاب النبوة و الإمامة،
۳. کتاب الخطب و الکلم،
۴. کتاب الإیمان و الکفر و الأخلاق،
۵. کتاب السماء و العالم،
۶. کتاب الطهارة و الزی و التجمل،
۷. کتاب الصلاة،
۸. کتاب الصوم و الزکاة و الخمس،
۹. کتاب الحج و العمرة و المزار،
۱۰. کتاب فضل القرآن و الدعاء،
۱۱. کتاب المعایش و المکاسب و الخراج و القضاء و الجهاد و الحدود و الدیات،
۱۲. کتاب المطاعم و المشارب،
۱۳. کتاب أحکام النساء،
۱۴. کتاب الجنائز و المواریث.
مؤلف هر کتاب را به چند باب و فصل تقسیم نموده و در هر فصل، ابتدا آیات مناسب را به ترتیب سوره‌ها می‌آورد، پس از آن روایتهای مربوط به فصل را ذکر می‌کند و سند روایتهایی را که از کتب اربعه - کافی، من لا یحضره الفقیه، الاستبصار، تهذیب الاحکام - نقل می‌کند، حذف نموده، اسانید روایتهای دیگر را ذکر می‌کند.
[الذریعة: ۷۱/۲۶؛ التراث العربی: ۳۴۷/۱ و ۳۴۸؛ مجلۀ علوم حدیث: شمارۀ ۶ صص ۲۸۲-۲۸۸]
نسخه‌ها:
۱/۴۶۸۴. یزد، وزیری: ۱۶۲۷، عنوان معرفی: کتاب المزار، جزء نهم کتاب اوفی، آغاز:
بسمله، الحمد للّٰه‌الذی رخص لعباده أن یسیروا فی أرضه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، با تصحیح مؤلف، ۲۱۵ برگ [فهرست کتاب‌خانۀ وزیری: ۱۰۰۶/۳].
۲/۴۶۸۵. قم، مرعشی: ۲۳۳، جلد اول، از اول افتادگی دارد، آغاز: رواه واحد منهم لم ینکر علیه ثم إن المحمدین الثلاثة رضوان اللّٰه علیهم، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۳۹۶ برگ [فهرست مرعشی: ۲۵۸/۱].