إرشاد القلوب إلی الصواب المنجی من عمل به من ألیم العقاب
ج ۲، ص ۲۲۰–۲۲۴، ش ۶۹۹
فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۲، ص ۲۲۰–۲۲۴، ش ۶۹۹
۶۹۹. إرشاد القلوب إلی الصواب المنجی من عمل به من ألیم العقاب
(عربی)
از: حسن بن أبی الحسن بن محمد دیلمی، ابومحمد (قرن ۸ ق)
کتاب مشهور ومعروفی است در اخلاق و کلام، که در دو جزء تنظیم شده است:
جلد اول در پند و اندرزهای قرآنی و مواعظ نبی اکرم صلی الله علیه و آله که پنجاه و پنج باب دارد که عنوان برخی بابها چنین است: ۱ - فی ثواب الموعظة؛ ۲ - فی الزهد؛ ۳ - فی ذم الدنیا؛ ۴ - فی ترک الدنیا؛ ۵ - فی التخویف و الترهیب؛ ۱۵ - من کلام المصنف فی المواعظ؛ ۲۵ - فی مدح الخمول و الاعتزال؛ ۳۵ - فی التوکل علی اللّٰه؛ ۴۵ - فی ولایة اللّٰه؛ ۵۰ - فی التوحید؛ ۵۵ - فی ما سأل رسول اللّٰه صلی الله علیه و آله لیلة المعراج.
جلد دوم مشتمل بر مناقب و فضایل أمیر المؤمنین و فاطمه زهرا و فرزندان ایشان علیهم السلام و نوادر اخبار دربارۀ آن بزرگواران و مناظرات حضرت علی علیه السلام با دانشمندان دیگر ادیان و شرح زندگی و جنگ‌های آن حضرت در دوران خلافت و ماقبل آن و احتجاج شیخ مفید علیه مخالفان و مطالب دیگر به صورت نامبوب.
[الذریعه: ۵۱۷/۱؛ مشار فارسی: ۲۲۹/۱؛ مشار عربی: ۴۲؛ التراث العربی ۱۸۶/۱]
آغاز: الحمد للّٰه‌رب العالمین... أما بعد فانه لما استولی سلطان الشهوة و الغضب علی الآدمیین و محبة کل منهم لنفسه.
نسخه‌ها:
۱/۳۶۴۹. مشهد، دانشکده الهیات: ۲۰، نسخ، عبدالحق بن محمد بن عیسی حسنی، ۲۱ ذی حجه ۹۷۱ ق، ۱۳۶ برگ [فهرست الهیات مشهد: ۱۰/۱].
۲/۳۶۵۰. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۱۷۰، آغاز: برابر نمونه، انجام: و من صلی
العشاء الآخره، نسخ و نستعلیق، اسماعیل بن عبد اللّٰه شرف جزایری، جمعه ۱۳ شوال ۱۰۲۱ ق، عناوین شنگرف، ۲۹۴ برگ [فهرست مرکز احیاء: ۶ /مخطوط].
۳/۳۶۵۱. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۳۷۹، دارای دو جلد، بدون نام کاتب، ۱۰۶۳ ق [فهرست اهدایی رهبری: ۴۹].
۴/۳۶۵۲. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۰۱۲۴، نسخ، میرزا محمد بن علاءالدین سبزواری، ۱۲ ربیع الثانی ۱۰۷۲ ق، ۲۵۲ برگ [فهرست آستان قدس: ۴۷/۱۴].
۵/۳۶۵۳. همدان، مدرسۀ غرب: ۱۹۱، جزء یکم، نسخ، ابراهیم بن حیدر، ۱۰۷۲ ق [فهرست مدرسۀ غرب: ۵۷].
۶/۳۶۵۴. تهران، دانشکده ادبیات: امام جمعه ۱، نسخ، محمد شریف بن خلیفه گیلانی، دهه دوم جمادی الاول ۱۰۷۷ ق [فهرست ادبیات تهران: ۶۹/۳].
۷/۳۶۵۵. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۲۲۴، از اول افتادگی دارد، آغاز: ذکروا اللّٰه فاستغفروا لذنوبهم و من یغفر الذنوب إلا اللّٰه، نسخ، محمد مهدی بن محمد طالقانی، چهارشنبه رجب ۱۰۷۷ ق، مدرسۀ التفاتیه قزوین، تصحیح در حاشیه، ۳۰۲ برگ، ۲۳ سطر.، ۱۳ * ۲۸ [فهرست مؤید: ۲۱۰/۱].
۸/۳۶۵۶. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۶۱۸، بدون نام کاتب، ۱۰۸۲ ق [فهرست اهدایی رهبری: ۴۹].
۹/۳۶۵۷. اصفهان، دانشگاه اصفهان: ۵۰۹ (۱۲۹۳)، نسخ، ابومحمد حسن بن أبی الحسن بن محمد، یکشنبه اول رجب ۱۰۸۶ ق [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۸۸۲/۱۱].
۱۰/۳۶۵۸. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۳۳۶۳، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، نسخ، خدا بخش بن حاجی محمد اصفهانی، پنجشنبه ۱۵ جمادی الاول ۱۰۸۸ ق، تصحیح شده، ۲۵۴ برگ، ۲۳ سطر [فهرست مرکز احیاء: ۹ /مخطوط].
۱۱/۳۶۵۹. قم، آستان معصومیه (س): ۱۲۱:۴-۶۳۱۰، نسخ، میرزا محمد بن حسین بن جهان شاه، سه‌شنبه ۱۳ رجب ۱۰۹۷ ق، رسالۀ دوم مجموعه [فهرست آستان معصومیه (س)، دانش پژوه: ۲۱۷].
۱۲/۳۶۶۰. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۳۶۵۵، نسخ، میر حمزه بن محمد علی، جمعه ۸ ربیع الثانی ۱۰۹۹ ق، ۱۱۱ برگ [فهرست آستان قدس: ۴۸/۱۴].
۱۳/۳۶۶۱. تهران، دانشکده الهیات: ۳۲۷، نسخ، عیسی بن عباس بن عبدی، ۱۰۹۹ ق، رسالۀ
دوم مجموعه، «۱۱۵ ر - ۲۱۴ ر» ۱۰۰ برگ [فهرست الهیات: ۱۹/۲].
۱۴/۳۶۶۲. قم، مرعشی: ۱۱۱۷۸، از آخر افتادگی دارد، آغاز: روی عن النبی صلی اللّٰه علیه و آله أنه قال لأخی علی بن أبی طالب علیه السلام فضائل لا تحصی، انجام: حیث قال و عاد من عاداه و وال من والاه یابن عباس احذر أن یدخلک شک فیه فإن الشک فی‌علی کفر، نسخ و تحریری، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۸۴ برگ، ۶/۵ * ۱۸ [فهرست مرعشی: ۲۵۸/۲۸].
۱۵/۳۶۶۳. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۴۳۷۲، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۲۳۶ برگ [فهرست آستان قدس: ۴۷/۱۴].
۱۶/۳۶۶۴. تهران، سپهسالار: ۵۲۸۶، نستعلیق، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۱۶۳ برگ [فهرست سپهسالار: ۱۰۸/۳].
۱۷/۳۶۶۵. مشهد، گوهرشاد: ۸۹۱، عنوان معرفی: مناقب دیلمی، آغاز: بسمله ذکر الشیخ المفید محمد بن محمد بن النعمان الحارثی فی کتاب المقالات، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، در فهرست مؤلف کتاب ذکر نشده است، ۱۶۸ برگ [فهرست گوهرشاد: ۱۲۰۸/۳].
۱۸/۳۶۶۶. قم، سید احمد زنجانی: ۹۰، جلد اول، نستعلیق، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق [آشنایی با چند نسخه خطی: ۲۲۹].
۱۹/۳۶۶۷. قم، مرعشی: ۱۱۱۷۴، باب ۵۴ (شامل حدیث معراج)، آغاز: روی عن جعفر بن محمد الصادق عن أبیه عن جده الحسین بن علی بن أبی طالب، شکسته نستعلیق، محمد کریم بن محمد باقر حسینی طیب تنکابنی، جمعه ۳ صفر ۱۱۱۴ ق، رسالۀ سوم مجموعه، «۴۵-۵۰» ۶ برگ، ۱۶ سطر، ۱۰ * ۱۸/۵ [فهرست مرعشی: ۲۴۶/۲۸].
۲۰/۳۶۶۸. قزوین، مدرسۀ امام صادق علیه السلام: ۹۵، جلد اول، آغاز: برابر نمونه، محمد تقی بن ملا علی شاه محمد علی، ۲۱ رجب ۱۱۱۸ ق، رسالۀ دوم مجموعه [میراث اسلامی ایران: ۶۶۸/۱۰؛ فهرست مدرسۀ امام صادق علیه السلام: ۳۴۷/۱].
۲۱/۳۶۶۹. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۵۳۳۲، آغاز: عدل و لا تنفعهما شفاعة و قال سبحانه و تعالی، نستعلیق بهمراه شکسته، محمد عظیم بن ابومحمد نیشابوری، ۱۵ شعبان ۱۱۲۴ ق، ۲۷۱ برگ [فهرست آستان قدس: ۴۷/۱۴].
۲۲/۳۶۷۰. قم، مرعشی: ۵۷۷، نسخ، بدون نام کاتب، شنبه ۱۳ محرم ۱۱۲۷ ق، ۳۶۱ برگ
[فهرست مرعشی: ۱۷۲/۲].
۲۳/۳۶۷۱. مشهد، دانشکده الهیات: ۱۱۹۰، نسخ، محمد سعید بن اسماعیل موسوی حسینی فاطمی خلخالی، ۳ ذی قعده ۱۱۷۹ ق [فهرست الهیات مشهد: ۳۱۹/۲].
۲۴/۳۶۷۲. قم، مرعشی: ۱۰۵۷۷، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۱۲۹ برگ [فهرست مرعشی: ۵۲/۲۷].
۲۵/۳۶۷۳. تهران، دانشگاه تهران: ۶۸۴۱، از اول و آخر افتادگی دارد، نستعلیق، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۱۲۰ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۳۷۹/۱۶].
۲۶/۳۶۷۴. تهران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی: ۴۴۵، از اول و آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، مقابله شده، با حواشی، ۲۶۴ برگ [فهرست دائرة المعارف: ۱۴/۱].
۲۷/۳۶۷۵. قم، آستان معصومیه (س): ۱۲۵:۴-۶۲۳۱، نستعلیق و نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۲۲۵ برگ [فهرست آستان معصومیه (س)، دانش پژوه: ۷۷].
۲۸/۳۶۷۶. یزد، وزیری: ۹۶۴، نسخ، علی بن عبدالعالی، غره شوال ۱۲۲۲ ق، ۱۲۷ برگ [فهرست کتاب‌خانۀ وزیری: ۷۹۳/۲].
۲۹/۳۶۷۷. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۱۱۴۳، آغاز: أعتمد و أتوکل باللّٰه الأحد الصمد العظیم الجبار، نسخ، محمد بن ملا حسین عزیزکی بارفروشی، شنبه ۱۲ شعبان ۱۲۴۲ ق [فهرست آستان قدس: ۴۰۳/۱۵].
۳۰/۳۶۷۸. تهران، دانشگاه تهران: ۶۸۸۴، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۴۵ ق، ۹۶ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۳۸۹/۱۶].
۳۱/۳۶۷۹. مشهد، دانشکده الهیات: ۵۴۱، جلد دوم، نستعلیق، سید حبیب اللّٰه بن سید محمد حسینی، صفر ۱۲۵۶ ق، رسالۀ اول مجموعه [فهرست الهیات مشهد: ۲۹۱/۱].
۳۲/۳۶۸۰. قم، گلپایگانی: ۱۴۵۷/۹/۷، جلد اول و دوم، آغاز: برابر نمونه، نستعلیق، یزدی، پایان جلد اول ربیع الاول ۱۲۸۵ ق، یزدی نامی کتاب را به جهت آخوند ملا محمد فدک ساز تحریر نموده است، رسالۀ اول مجموعه، «۱ پ - ۷۴ پ» ۷۴ برگ، ۱۸-۲۳ سطر [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید].
۳۳/۳۶۸۱. خوی، مدرسۀ نمازی: ۸۸۲، نسخ، عبدالرحیم بن شیخ علی خویی، ۱۲۶۰ ق، ۲۵۶ برگ [فهرست مدرسۀ نمازی، جلد دوم].
۳۴/۳۶۸۲. تهران، دانشکده حقوق: ۳۳۴ - ج، محمد حسین بن أبی طالب حسینی سپاهانی، ربیع الثانی ۱۲۶۶ ق، رسالۀ اول مجموعه، «۲ ر - ۹۷ ر» ۹۶ برگ [فهرست حقوق تهران: ۲۴۲].
۳۵/۳۶۸۳. قم، مرعشی: ۵۸۵۴، بخش اول کتاب، نستعلیق، عبدالباقی بن کاظم حسینی، دهه آخر ذی حجه ۱۲۶۹ ق، رسالۀ اول مجموعه، ۹۳ برگ [فهرست مرعشی:
۲۳۶/۱۵].
۳۶/۳۶۸۴. قم، مرعشی: ۱۲۴۵، قسمت اول کتاب، نسخ، بدون نام کاتب، جمعه ۲۴ جمادی الثانی ۱۲۷۰ ق، رسالۀ اول مجموعه، ۱۱۱ برگ [فهرست مرعشی: ۴۲/۴].
۳۷/۳۶۸۵. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۰۷۵۴، نستعلیق، ابوالقاسم، ۱۶ ربیع الثانی ۱۲۹۰ ق [فهرست آستان قدس: ۴۸/۱۴].
۳۸/۳۶۸۶. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعه خویی ۱۳، آغاز: بسمله روی عن النبی صلی اللّٰه علیه و آله أنه قال لأخیه علی بن أبی طالب، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲ ربیع الاول ۱۲۹۴ ق، ۳۱۵ برگ [فهرست مجلس: ۱۰/۷].
۳۹/۳۶۸۷. قم، طبسی حائری: ۷۵۷، حدیث معراج، وصایای پیامبر به ابوذر، کلمات قصار حضرت علی علیه السلام، باب مواعظ حضرت سجاد علیه السلام، باب مواعظ حضرت باقر علیه السلام، باب مواعظ ابوذر، از آغاز و وسط افتادگی دارد، آغاز: و وجبت محبتی للمتواصلین فیّ و وجبت محبتی للمتوکلین علیّ، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، ۹۰ برگ، ۱۲ سطر [فهرست کتاب‌خانۀ طبسی].
۴۰/۳۶۸۸. مشهد، مدرسۀ آیة اللّٰه خوی: ۷۸، نستعلیق، ابوالقاسم بن حاجی مرتضی خان، دوشنبه ۱۴ جمادی الاول ۱۳۰۲ ق، ۱۶۳ برگ [فهرست مدرسۀ آیة اللّٰه خویی: ۵۰].
۴۱/۳۶۸۹. قم، مسجد اعظم: ۱۲۱۴، ابوالحسن بن قاسم علی، ۱۳۲۸ ق، رسالۀ اول مجموعه [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۵۰۱].
۴۲/۳۶۹۰. قم، مدرسۀ فیضیه: ۱۸۴۹، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۰۶ برگ [فهرست مدرسۀ فیضیه: ۹/۱].
۴۳/۳۶۹۱. مشهد، عبدالحمید مولوی: بدون شماره، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۱۰/۵].