منهاج العارفین و معراج العابدین
ج ۱۰، ص ۲۵۳–۲۵۵، ش ۴۸۰۲
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۱۰، ص ۲۵۳–۲۵۵، ش ۴۸۰۲
۴۸۰۲. منهاج العارفین و معراج العابدین
(فارسی)
از: محمد حسن بن محمد عسکری حسنی سمنانی، سید (م ۱۲۵۱ ق)
کتابی است مفصل و جامع در ادعیه ایام و لیالی و شهور و سنه و مشتمل بر ذکر آداب و سنن و فرائض ضروریه که به نام بهمن میرزا بهاء الدوله فرزند فتحعلیشاه معنون شده و مرتب است بر دوازده مقصد - هر مقصد شامل چند باب و مجموعاً هفتاد و پنج باب - و یک خاتمه: مقصد اول: در بیان معرفت اصول دین و مذهب و مشتمل است، بر پنج باب؛ مقصد دوم: در بیان وجوب تقلید است در عبادات و در بیان آداب و شرایط دعاء و داعی و در بیان شناختن زوال شمس و احکام طهارت و خلوت و کیفیت وضو، شامل یک مقدمه و پنج باب و خاتمه و یک ختام؛ مقصد سیم: در بیان ادعیه تعقیبات نمازهای هر روز و هر شب است، مشتمل بر شش باب؛ مقصد چهارم: در بیان ادعیه و اعمال ساعات هفته و ایام است، مشتمل بر سه باب؛ مقصد پنجم: در بیان ادعیه و اعمال ماهها و سال است، مشتمل بر شانزده باب؛ مقصد ششم: در بیان زیارات و مناجات و استغفار و خواص و شرح اسماء الله و در بیان استخارات و رقاع استغاثات و حاجات و ثواب و خواص سور قرآن و دعای افتتاح و اختتام قرآن است، در هشت باب؛ مقصد هفتم: در بیان ادعیه قدسیه و دعا برای والدین و اولاد و اخوان و ادعیه ارزاق و دیون و محبوس و مسجون و دفع هم و غم است، در پنج باب؛ مقصد هشتم: در بیان ادعیه اسقام و اوجاع و رد گمشده و ادعیه احراز و حجب و هیاکل و دعاء بر اعداء و امن از سحر و جن و شیاطین و سلاطین است در پنج باب؛ مقصد نهم: در بیان ادعیه دفع جانوران و حیوانات گزنده و گیرنده و دفع سموم و آفات زراعات و باغات و ادعیه امراض حیوانات است در چهار باب؛ مقصد دهم: در بیان ادعیه تربت و ادعیه وبا و طاعون و قحط و زلزله و چشم زخم و دعاء کمی شیر زنان و دفع گریه کودکان و رفع احتلام و ادعیه دیدن مردهها در منام و ادعیه حفظ آیات و اخبار است در شش باب؛ مقصد یازدهم: در بیان احکام اموات و اعتکاف و کفارات و زکات و خمس و حج است در پنج باب؛ مقصد دوازدهم: در بیان آداب اکل و شرب و لباس و انگشتری و شانه زدن و آینه نگاه کردن و آداب نکاح و طلب اولاد
و حمام و نوره و ادعیه سفر، در هفت باب؛ خاتمه: در بیان خطب و ذکر کتبی است که از آنها ادعیه این رساله جمع گردیده. تألیف این کتاب در ۱۲۴۸ ق به اتمام رسیده است.
چاپ: تهران، ۱۲۶۶ ق، سنگی، رحلی، ۶۷۰ ص؛ تهران، ۱۳۲۳ ق، سنگی، رحلی، ۳۱۲ ص؛ تهران، ۱۲۸۲ ق، سنگی، رحلی، چاپ حاج موسی، ۳۱۹ ص؛ تهران، ۱۲۶۰ ق، سنگی، رحلی؛ تبریز، ۱۳۹۱ ق، رحلی؛ تهران، ۱۲۷۳ ق، سنگی، رحلی، ۶۴۷ ص؛ تهران، ۱۲۷۰ ق، سنگی، رحلی.
[مشار فارسی: ۵۰۳۷/۴؛ الذریعه: ۱۶۷/۲۳]
آغاز: الحمد لله الذی خلقنا لجوده و دلنا علی وجوده.. اما بعد چنین گوید بنده خاطی.. که چون حکمت در وجود بنی نوع انسان.
نسخهها:
۱/۲۹۲۹۱ - تهران، مجلس شورای اسلامی: ۴۱۷۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۱۵۶ برگ [فهرست مجلس: ۱۸۴/۱۱].
۲/۲۹۲۹۲ - یزد، وزیری: ۳۵۲۱، نسخ، محمد حسن بن عبد الجبار، ۱۲۴۸ ق، ۵۰۱ برگ [فهرست کتابخانه وزیری: ۱۶۸۳/۵].
۳/۲۹۲۹۳ - مشهد، آستان قدس رضوی: ۳۲۴۲، آغاز: برابر نمونه، نسخ و ترجمه نستعلیق، اسماعیل بن علی اصغر حسینی، ۱۲۵۱ ق، ۵۲۰ برگ [فهرست آستان قدس: ۵۰۹/۱۵ و ۲۸۴/۲].
۴/۲۹۲۹۴ - مشهد، آستان قدس رضوی: ۹۵۶۳، آغاز: برابر نمونه، نسخ، عبد الله بن محمد جعفر جیلانی، ۱۲۵۱ ق، ۴۸۶ برگ [فهرست آستان قدس: ۵۰۷/۱۵].
۵/۲۹۲۹۵ - تهران، حسین مفتاح: ۱۲۸۳، نسخ، محمد هادی طالقانی، ۱۲۵۲ ق [نشریه نسخه های خطی: ۳۰۲/۷].
۶/۲۹۲۹۶ - قم، مرعشی: ۵۹۷۲، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، رجب ۱۲۵۸ ق، ۴۷۹ برگ [فهرست مرعشی: ۳۵۰/۱۵].
۷/۲۹۲۹۷ - شیراز، مدرسه امام عصر (عج): ۱۲۸، نسخ، ملا محمد مهدی آقا بابا شهمیرزادی، ۱۲۵۸ ق، ۵۰۲ برگ [فهرست مدرسه امام عصر (عج): ۱۴۰/۱].
۸/۲۹۲۹۸ - قم، گلپایگانی: ۲۱۶/۲/۳۶، از آغاز کتاب تا اواسط مقصد پنجم (در اعمال ماهها)، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، در برگ اول نوشتهای به تاریخ ۱۲۶۷ ق وجود دارد، ۱۸۰ برگ، ۲۱ سطر [فهرست گلپایگانی، رایانهای؛ فهرست گلپایگانی، جدید].
۹/۲۹۲۹۹ - تهران، سلطنتی (کاخ گلستان): ۱۴، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، «۴۱۲ صفحه» ۱۰۶ برگ [فهرست سلطنتی، دینی: ۱۰۴۳].